निवडणूक कामाचा असह्य ताण! उत्तर प्रदेश आणि गुजरातमध्ये शिक्षक, कर्मचाऱ्यांचे मृत्यू, कामाच्या स्थितीवर प्रश्नचिन्ह
५० कोटी मतदारांच्या ‘विशेष सघन पुनरीक्षण’ (SIR) कामामुळे बूथ स्तरावरील अधिकारी (BLOs) तणावाखाली; कामाच्या वेळा १४ ते १५ तास
उत्तर प्रदेश, गुजरात, १० डिसेंबर २०२५, मॅक्स मंथन डेली न्यूज:
भारतात, विशेषत: उत्तर प्रदेश आणि गुजरात राज्यांमध्ये, निवडणुकीच्या कामामुळे येत असलेल्या प्रचंड ताणामुळे काही शिक्षक आणि सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या मृत्यूच्या घटना समोर आल्या आहेत. निवडणूक आयोगाच्या ‘विशेष सघन पुनरीक्षण’ (SIR) मोहिमेअंतर्गत कामाचा मोठा भार सहन करावा लागत असल्याचा आरोप कर्मचाऱ्यांनी केला आहे.
काही दिवसांपूर्वी उत्तर प्रदेशमधील एक शाळेचे शिक्षक सर्वेश कुमार त्यांच्या घरी मृतावस्थेत आढळले. मृत्यूपूर्वी त्यांनी बनवलेल्या एका व्हिडिओमध्ये सर्वेश कुमार रडताना दिसत आहेत. निवडणूक कामाचा ताण आणि वेळेवर काम पूर्ण न करू शकल्याने आलेले नैराश्य ते व्हिडिओमध्ये व्यक्त करत आहेत. “मी २० दिवसांपासून झोपू शकलो नाही. जर माझ्याकडे वेळ असता तर मी हे काम पूर्ण केले असते,” असे त्यांनी व्हिडिओमध्ये म्हटले आहे.
४ नोव्हेंबरपासून १२ हून अधिक राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधील ५० कोटींहून अधिक मतदारांच्या यादीत सुधारणा करण्याच्या कामासाठी हजारो सरकारी कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे.
निवडणूक आयोगाचे (EC) तळागाळातील कर्मचारी म्हणून काम करणारे बूथ स्तरावरील अधिकारी (BLOs) हे प्रामुख्याने सरकारी शिक्षक, कनिष्ठ कर्मचारी आणि कंत्राटी कामगार असतात. त्यांना एका महिन्याच्या मुदतीत घरोघरी जाऊन फॉर्मचे वाटप करणे, कागदपत्रांची पडताळणी करणे, प्रश्नांची उत्तरे देणे आणि अचूक डेटा अपलोड करणे, अशी अनेक कामे करावी लागतात.
उत्तर प्रदेश आणि पश्चिम बंगालमधील १० BLOs शी संवाद साधला, तेव्हा त्यांनी सांगितले की, त्यांना १४ ते १५ तास काम करावे लागत आहे, विश्रांती आणि पुरेशी झोप मिळत नाही, तसेच मिळणारे मानधनही अत्यल्प आहे. या कठीण वेळापत्रकामुळे कर्मचाऱ्यांमध्ये संताप पसरला आहे. सर्वेश कुमार यांच्यासह एका डझनाहून अधिक कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाल्यानंतर ही परिस्थिती अधिक गंभीर झाली आहे.
गुजरातमध्ये, प्राथमिक शाळेचे शिक्षक अरविंदभाई वढेर यांनी गेल्या महिन्यात कथितरीत्या आत्महत्या केली. त्यांच्या कुटुंबाने सांगितले की, BLO च्या कामाच्या “छळवणुकीमुळे” त्यांचा मृत्यू झाला. वढेर यांनी मृत्यूपूर्वी लिहिलेल्या एका चिठ्ठीत, त्यांना अनेक दिवसांपासून “सतत थकवा आणि मानसिक ताण” जाणवत असल्याचे म्हटले आहे.
अजून एका घटनेत, गुजरातमध्ये शाळेचे मुख्याध्यापक रमेशभाई परमार यांचा SIR कामाच्या तणावपूर्ण दिवसानंतर झोपेतच मृत्यू झाल्याचा आरोप त्यांच्या कुटुंबीयांनी केला आहे. परमार यांची मुलगी शिल्पाबेन यांनी सांगितले की, त्यांचे वडील अनेकदा रात्री उशिरापर्यंत काम करत असत आणि ज्या दिवशी त्यांचा मृत्यू झाला, त्या दिवशी ते अनेक वेळा SIR च्या कामासाठी बाहेर गेले आणि जेवण न करताच झोपायला गेले होते.
या मृत्यूच्या घटनांमुळे निवडणूक कर्मचाऱ्यांच्या कामाच्या स्थितीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. विरोधी पक्षाच्या नेत्यांनी SIR मोहीम घाईगडबडीत राबवल्याबद्दल निवडणूक आयोग आणि सरकारवर टीका केली आहे. यापूर्वी २००२-२००३ मध्ये अशीच SIR मोहीम सहा महिन्यांच्या कालावधीत आयोजित करण्यात आली होती.
© २०२५ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.
