महाराष्ट्राचे ‘स्वच्छता हिरो’: पिंपरी-चिंचवड राष्ट्रीय स्तरावर ७ व्या स्थानी, देशासाठी ठरले आदर्श!

पिंपरी-चिंचवड महाराष्ट्रातील सर्वात स्वच्छ शहर: राष्ट्रीय स्तरावर सातव्या स्थानी झेप!

७-स्टार कचरामुक्त शहर आणि वॉटर प्लस मानांकन कायम; नागरिक सहभागाचे आणि प्रशासकीय दूरदृष्टीचे हे यश!

पिंपरी, दि. १६ जुलै २०२५: पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेने पुन्हा एकदा शहरी स्वच्छता आणि सार्वजनिक सहभागात आपले नेतृत्व सिद्ध केले आहे! स्वच्छ सर्वेक्षण २०२४-२५ मध्ये पिंपरी-चिंचवडने महाराष्ट्रात पहिला क्रमांक पटकावला असून, दहा लाखांहून अधिक लोकसंख्या असलेल्या शहरांमध्ये राष्ट्रीय स्तरावर उत्कृष्ट सातव्या स्थानावर झेप घेतली आहे. या सर्वोच्च मानांकनासोबतच, शहराने भारत सरकारच्या गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालयाकडून (MoHUA) प्रदान केलेले दोन प्रतिष्ठित प्रमाणपत्रे – ७-स्टार कचरामुक्त शहर (7-Star Garbage Free City) आणि वॉटर प्लस (Water Plus) दर्जा – यशस्वीरित्या कायम राखले आहेत. हे यश पिंपरी-चिंचवडच्या प्रत्येक नागरिकाच्या सामूहिक प्रयत्नांचे प्रतीक आहे!

दिल्लीत सन्मान सोहळा: मान्यवरांच्या उपस्थितीत पुरस्कार स्वीकारला!

आज दिल्ली येथे आयोजित पुरस्कार वितरण समारंभात, महानगरपालिका आयुक्त शेखर सिंह, मुख्य अभियंता संजय कुलकर्णी आणि उपायुक्त सचिन पवार यांनी केंद्रीय शहरी विकास मंत्री मनोहर लाल खट्टर आणि राज्यमंत्री टोखन साहू यांच्या हस्ते हा गौरवशाली पुरस्कार स्वीकारला. यावेळी सचिव श्रीनिवास कटिकिथाला, सचिव रूपा मिश्रा, पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेचे कार्यकारी अभियंता हरविंदर सिंह बन्सल, आरोग्य कार्यकारी अधिकारी गणेश देशपांडे आणि इतर अधिकारी उपस्थित होते.

स्वच्छ सर्वेक्षण, जे आता नवव्या आवृत्तीत आहे, त्यात देशभरातील ४,५०० हून अधिक शहरांचा समावेश होता आणि १४ कोटींहून अधिक नागरिकांनी सक्रिय सहभाग घेतला.

राष्ट्रीय क्रमवारीत लक्षणीय सुधारणा: एक ध्येयवेडी वाटचाल!

गेल्या वर्षीच्या मूल्यांकनात पिंपरी-चिंचवड राष्ट्रीय स्तरावर १३ व्या आणि राज्यात तिसऱ्या स्थानावर होते. या वर्षी शहराने केलेली ही लक्षणीय सुधारणा, घनकचरा व्यवस्थापन, नागरिक सहभाग, स्वच्छता पायाभूत सुविधा आणि तांत्रिक एकत्रीकरण यामधील सातत्यपूर्ण सुधारणांचे फलित आहे. शहराने प्रत्येक स्तरावर केलेल्या प्रयत्नांमुळे हे यश संपादन करणे शक्य झाले.

७-स्टार कचरामुक्त शहर आणि वॉटर प्लस मानांकन: स्वच्छतेचा नवा आदर्श!

पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेच्या यशाचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे भारत सरकारच्या प्रमाणन प्रणालीअंतर्गत ७-स्टार कचरामुक्त शहर दर्जा कायम राखणे. शहराने कचऱ्याच्या स्त्रोतावरच वैज्ञानिक घनकचरा प्रक्रिया लागू केली आहे. घरोघरी कचरा विलगीकरण, कंपोस्टिंग युनिट्स, पुनर्वापर प्रकल्प आणि बायोगॅस सुविधांनी या मैलाच्या दगडाला हातभार लावला आहे.

शहराने पुन्हा एकदा वॉटर प्लस (Water Plus) प्रमाणपत्र देखील मिळवले आहे, जे सांडपाणी व्यवस्थापनातील १००% अनुपालन दर्शवते. यात सांडपाण्यावर प्रक्रिया करून त्याचा पुनर्वापर, नैसर्गिक जलस्रोतांचे संरक्षण आणि हागणदारीमुक्त (Open Defecation-Free) क्षेत्रांची देखभाल यांचा समावेश आहे.

आयुक्त आणि अधिकाऱ्यांच्या प्रतिक्रिया: सामूहिक प्रयत्नांचे कौतुक!

शेखर सिंह, आयुक्त, पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका: “या सामूहिक यशाबद्दल मी प्रत्येक नागरिक, स्वच्छता कर्मचारी, अधिकारी आणि नागरी समाज गटांचे मनःपूर्वक अभिनंदन करतो. ही ओळख पिंपरी-चिंचवडच्या सातत्यपूर्ण आणि समावेशक प्रयत्नांचा पुरावा आहे. आता आमची जबाबदारी आणखी वाढली आहे आणि आम्ही भविष्यात अधिक शाश्वत उपक्रम सुरू ठेवू.”

विजयकुमार खोराटे, अतिरिक्त आयुक्त: “हा पुरस्कार शहरासाठी अभिमानाचा क्षण आहे. आमचे पुढील लक्ष शून्य कचरा धोरणे, शाश्वत स्वच्छता, पाण्याचा पुनर्वापर आणि पर्यावरणाची जबाबदारी घेणारी शहरी परिसंस्था निर्माण करण्यावर असेल.”

सचिन पवार, उपायुक्त (आरोग्य): “ही ओळख आरोग्य विभागाच्या अथक टीमवर्क आणि नागरिकांच्या पाठिंब्याचा परिणाम आहे. आम्ही आणखी कठोर परिश्रम करण्यास कटिबद्ध आहोत आणि पुढील सर्वेक्षणात पिंपरी-चिंचवडला राष्ट्रीय स्तरावर अव्वल स्थानी आणण्याचे आमचे ध्येय आहे.”

सर्वेक्षणाचे निकष आणि पिंपरी-चिंचवडचे योगदान:

२०२४-२५ च्या सर्वेक्षणात ‘कमी करा (Reduce), पुनर्वापर करा (Reuse), पुनर्प्रक्रिया करा (Recycle)’ या संकल्पनांवर आणि रिअल-टाईम मॉनिटरिंग व सार्वजनिक प्रतिक्रिया (Public Feedback) घेण्यासाठी डिजिटल साधनांच्या वापराला प्रोत्साहन देण्यावर भर देण्यात आला होता. स्वच्छता, कचरा प्रक्रिया, सार्वजनिक शौचालयांची देखभाल, जलशुद्धीकरण, नागरिक पोहोच आणि नवोपक्रम यासह १० मापदंड आणि ५४ निर्देशकांवर मूल्यांकन आधारित होते.

पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका या यशाचे श्रेय रहिवासी, शाळा, स्वयंसेवी संस्था (NGOs), गृहनिर्माण संस्था (Housing Societies) आणि उद्योगांना देते, ज्यांनी सातत्यपूर्ण कचरा विलगीकरण, प्लास्टिकचा कमी वापर आणि सार्वजनिक स्वच्छतेला प्रोत्साहन देऊन महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.

बॉक्स: राष्ट्रीय क्रमवारीत वर्षनिहाय सुधारणा

पिंपरी-चिंचवडचा स्वच्छ सर्वेक्षणातील प्रवास सातत्याने सुधारणा दर्शवतो:

• २०१६: ९ वा क्रमांक
• २०१७: ७२ वा क्रमांक
• २०१८: ४३ वा क्रमांक
• २०१९: ५२ वा क्रमांक
• २०२०: २४ वा क्रमांक
• २०२१: १९ वा क्रमांक
• २०२२: १९ वा क्रमांक
• २०२३: १० वा क्रमांक
• २०२४: १३ वा क्रमांक
• २०२५: ७ वा क्रमांक

बॉक्स: पिंपरी-चिंचवडने हा मैलाचा दगड कसा गाठला?

या यशाचे श्रेय धोरण, तंत्रज्ञान आणि लोककेंद्रित अंमलबजावणी यांच्या संयोजनाला दिले जाते:

• वॉर्ड-स्तरीय सूक्ष्म नियोजन: स्वच्छतेसाठी लक्ष्यित हस्तक्षेप, रिअल-टाईम मॉनिटरिंगसह.
• घरोघरी विलगीकृत कचरा संकलन: सर्व वॉर्डांमध्ये स्त्रोतावरच १००% कचरा विलगीकरण लागू.
• वैज्ञानिक कचरा प्रक्रिया: कंपोस्टिंग युनिट्स, मटेरियल रिकव्हरी सुविधा, बायोगॅस प्लांट्स आणि आरडीएफ युनिट्सचा शहरभर वापर.
• सांडपाणी आणि पाण्याचा पुनर्वापर: कार्यक्षम एसटीपी (STP) कार्यप्रणाली आणि प्रक्रिया केलेल्या सांडपाण्याचा गैर-पिण्यायोग्य कारणांसाठी १००% पुनर्वापर.
• मोठा नागरिक सहभाग: गृहनिर्माण संस्था, उद्योग, स्वयंसेवी संस्था, शाळा आणि आरडब्ल्यूए (RWAs) यांच्या सक्रिय सहभागामुळे स्वच्छतेला एक नागरी चळवळ बनवले.

© २०२५ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.