कचरामुक्त शहराकडे ऐतिहासिक पाऊल! पिंपरी-चिंचवड मनपाच्या ‘शून्य कचरा संकलन’ उपक्रमाला नागरिकांचा अभूतपूर्व प्रतिसाद

पिंपरी चिंचवड प्रतिनिधी लक्ष्मण प्रधान, २२ जून २०२६ मॅक्स मंथन डेली न्यूज:

पिंपरी: “पिंपरी-चिंचवड शहराला केवळ आर्थिकदृष्ट्या श्रीमंत न ठेवता, स्वच्छतेमध्ये आणि पर्यावरण संवर्धनात देशात अव्वल बनवण्यासाठी लोकसहभाग हाच सर्वात महत्त्वाचा पाया आहे. मनपाच्या ‘शून्य कचरा संकलन’ (झिरो वेस्ट) अभियानाला झोपडपट्ट्या आणि वस्त्यांमधील नागरिकांनी दिलेला हा ऐतिहासिक प्रतिसाद खरोखरच कौतुकास्पद आहे. जेव्हा शहरातील अगदी तळागाळातील शेवटचा नागरिकही ओला आणि सुका कचरा स्वतःहून वेगळा करू लागतो, तेव्हाच ‘स्वच्छ भारत’ आणि ‘हरित पिंपरी-चिंचवड’चे स्वप्न प्रत्यक्षात साकार होते,” असा सूर शहरातील स्वच्छता मोहिमेच्या यशाच्या पार्श्वभूमीवर उमटला आहे.

कचरा व्यवस्थापनात नागरिकांच्या थेट सहभागातून शहरात सकारात्मक बदल घडवून आणण्यासाठी पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेच्या आरोग्य आणि क्रीडा विभागाच्या वतीने राबविण्यात येत असलेल्या ‘शून्य कचरा संकलन’ (Zero Waste Slum) उपक्रमाला शहरातील नागरिकांनी उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला आहे. गेल्या अवघ्या एका महिन्याच्या कालावधीत शहरातून तब्बल ११.४७ टन (११,४७० किलो) कचऱ्याचे थेट उगमस्थानी (स्रोतस्तरावर) वर्गीकरण करण्यात आले असून, यामध्ये शहरातील तब्बल १९,८०५ कुटुंबांनी आपला सक्रिय सहभाग नोंदविला आहे.

महानगरपालिकेच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, या शून्य कचरा अभियानांतर्गत गोळा झालेल्या कचऱ्याचे शास्त्रीय पद्धतीने वर्गीकरण करून त्याचे सुरक्षित व्यवस्थापन करण्यात आले आहे. ओला कचरा (कंपोस्ट निर्मितीसाठी): ९.९७ टन (९,९७० किलो) कचरा यशस्वीरित्या गोळा करून त्यापासून दर्जेदार सेंद्रिय खत निर्मितीच्या प्रक्रियेला गती देण्यात आली. सुका कचरा (पुनर्वापरासाठी): १.५० टन (१,५०० किलो) सुका कचरा गोळा करून तो अधिकृत पुनर्चक्रण (Recycle) यंत्रणेकडे सुपूर्द करण्यात आला. सॅनिटरी कचरा (सुरक्षित विल्हेवाट): ६४३ किलो धोकादायक सॅनिटरी व वैद्यकीय कचरा इतर कचऱ्यात न मिसळता अत्यंत सुरक्षित व शास्त्रीय पद्धतीने नष्ट करण्यात आला. कचऱ्याच्या या काटेकोर वर्गीकरणामुळे कचरा डेपोवरील (Landfill) कचऱ्याचा प्रचंड ताण कमी झाला असून, शहराचे आरोग्य सुधारण्यास मोठी मदत होत आहे.

या यशस्वी उपक्रमाबद्दल नागरिकांचे जाहीर आभार मानताना आणि त्यांचे कौतुक करताना महापौर श्री. रवि लांडगे म्हणाले:

“शून्य कचरा संकलन उपक्रमाला मिळणारा हा अफाट प्रतिसाद ही केवळ एक आकडेवारी नसून ती आपल्या पिंपरी-चिंचवडमधील सुजाण नागरिकांच्या पर्यावरणाप्रती असलेल्या अथांग कटिबद्धतेची जिवंत साक्ष आहे. आपल्या घरातील ओला, सुका आणि सॅनिटरी कचरा उगमस्थानीच वेगळा करून घंटागाडीकडे सुपूर्द केल्यामुळे कचऱ्याचे योग्य वैज्ञानिक व्यवस्थापन करणे सुलभ होत आहे. स्वच्छ, सुंदर आणि शाश्वत शहर घडविण्यासाठी प्रत्येक नागरिकाने कचरा विलगीकरणाची ही सवय आपल्या रोजच्या जीवनशैलीचा भाग बनवून सातत्याने कायम ठेवावी.”

या मोहिमेच्या उत्कृष्ट नियोजनाबद्दल समाधान व्यक्त करताना महापालिका आयुक्त डॉ. विजय सूर्यवंशी यांनी आवाहन केले:

“शहर स्वच्छ, सुंदर आणि आरोग्याभिमुख ठेवणे ही केवळ महानगरपालिकेची जबाबदारी नसून ती आपल्या प्रत्येकाची नैतिक कर्तव्य आहे. ‘माझा कचरा, माझी जबाबदारी’ ही सुंदर संकल्पना आज शहरातील प्रत्येक घरात रुजताना दिसत आहे, ही अत्यंत समाधानाची बाब आहे. नागरिकांनी ओला, सुका, सॅनिटरी आणि विशेष काळजीयोग्य कचरा अशा चार वेगवेगळ्या प्रकारांमध्येच कचऱ्याचे वर्गीकरण करून महापालिकेच्या घंटागाडीकडे द्यावे. नागरिकांचा हा सक्रिय सहभागच पिंपरी-चिंचवडला देशातील सर्वाधिक स्वच्छ आणि राहण्यायोग्य शहर बनवण्यास कारणीभूत ठरेल.”

या उपक्रमाच्या अंमलबजावणीविषयी बोलताना अतिरिक्त आयुक्त श्री. कुलदीप जंगम यांनी स्पष्ट केले की, “कचरा व्यवस्थापनामध्ये लोकसहभाग हाच सर्वात मुख्य आणि निर्णायक घटक असतो. या ‘झिरो वेस्ट स्लम’ उपक्रमामुळे शहरातील संवेदनशील भागात देखील कचऱ्याचे वर्गीकरण वेगाने वाढले असून मनपाच्या संकलन प्रक्रियेमध्ये कमालीची गतिमानता आणि कार्यक्षमता आली आहे.”

तर कचऱ्याच्या शास्त्रीय प्रक्रियेवर बोलताना उप आयुक्त डॉ. प्रदीप ठेंगल म्हणाले, “कचऱ्याचे योग्य विलीनीकरण झाल्यास ओल्या कचऱ्यापासून आपण मौल्यवान कंपोस्ट खत तयार करतो आणि सुक्या कचऱ्याचा पुनर्वापर सुलभ होतो. यामुळे पर्यावरणाची हानी टाळता येते. नागरिकांनी ही आदर्श सवय अशीच निरंतर सुरू ठेवावी.”

शहरातील प्रत्येक गृहनिर्माण संस्था, वस्त्या आणि नागरिकांमधील या वाढत्या जागरूकतेमुळे पिंपरी-चिंचवड आता कचरामुक्तीच्या दिशेने एक अत्यंत आदर्श आणि पर्यावरणपूरक क्रांती घडवत आहे.

© २०२६ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.