महाराष्ट्राची ‘महामुद्रा’ दिल्लीत उमटली: नितीन गडकरींना ‘चिंतामणराव देशमुख राष्ट्रीय पुरस्कार’ प्रदान!

महाराष्ट्राच्या कर्तृत्वाला सलाम: नितीन गडकरींना ‘चिंतामणराव देशमुख राष्ट्रीय पुरस्कार’ प्रदान, ‘महामुद्रा’ पुस्तकाचे प्रकाशन!

दिल्लीत महाराष्ट्राच्या सुपुत्रांच्या योगदानाचा गौरव; ‘महामुद्रा’तून उलगडला प्रेरणादायी प्रवास

पुणे, (दि. २९ जुलै २०२५): महाराष्ट्राच्या मातीतील सुपुत्रांनी देशाच्या राजधानीत आपल्या कर्तृत्वाचा ठसा कसा उमटवला, याचा गौरव करणारा एक अत्यंत प्रेरणादायी सोहळा नुकताच पुण्यात पार पडला. ‘सरहद, पुणे’ संस्थेच्या वतीने दिला जाणारा प्रतिष्ठेचा ‘चिंतामणराव देशमुख राष्ट्रीय पुरस्कार २०२५’ केंद्रीय मंत्री श्री. नितीन गडकरी यांना प्रदान करण्यात आला. याच सोहळ्यात, केंद्र सरकारमध्ये महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व केलेल्या केंद्रीय मंत्र्यांच्या कार्यावर प्रकाश टाकणारे, श्री. धनंजय बिजले लिखित ‘महामुद्रा’ या महत्त्वपूर्ण पुस्तकाचे प्रकाशनही करण्यात आले.

महाराष्ट्राचे दिल्लीतील ‘महामुद्रा’ आणि गौरवशाली परंपरा

हा सोहळा म्हणजे महाराष्ट्राच्या त्या महान सुपुत्रांना सलाम होता, ज्यांनी देशाच्या राजधानीत आपले कर्तृत्व सिद्ध करत राष्ट्राची सेवा केली. ‘महामुद्रा’ हे पुस्तक याच गौरवशाली परंपरेचे साक्षीदार आहे. या पुस्तकात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, चिंतामणराव देशमुख, दादासाहेब मावळणकर, यशवंतराव चव्हाण, काकासाहेब गाडगीळ, रघुनाथ केशव खाडिलकर, मधु दंडवते आणि नितीन गडकरी यांसारख्या दिग्गजांच्या योगदानावर प्रकाश टाकण्यात आला आहे. ज्यांना देशाच्या संसदीय कामाची आणि प्रशासनाची सखोल माहिती आहे, त्यांना या पुस्तकातील प्रत्येक निवड किती अचूक आहे हे लगेच लक्षात येईल.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: घटनेचे शिल्पकार आणि जल-विद्युत क्षेत्राचे दूरदृष्टीचे नेते

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे नाव घेताच आपल्या मनात सर्वप्रथम देशाची घटना येते. त्यांनी लिहिलेल्या घटनेमुळेच आज आपला देश एकसंध आणि मजबूत आहे. आजूबाजूच्या देशांमधील अशांतता पाहता, भारताची एकसंघता किती महत्त्वाची आहे हे लक्षात येते. पण बाबासाहेबांचे योगदान केवळ घटनेपुरते मर्यादित नव्हते. स्वातंत्र्यापूर्वीच्या जवाहरलाल नेहरूंच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात ते जलसंपदा आणि ऊर्जा (Water Resources & Electricity) मंत्री होते. भाक्रा नांगलसारखे प्रचंड मोठे धरण उभारण्यात त्यांचे मोठे योगदान होते, ज्याने देशाला प्रचंड ऊर्जा दिली. आज पंजाब आणि हरियाणातील ९१ ते ९४% शेती बारमाही बागायती आहे, तर महाराष्ट्रात आपण अजून २०-२२% च्या पुढे गेलो आहोत. यावरून जल आणि विद्युत क्षेत्रात बाबासाहेबांचे योगदान किती मोठे होते हे स्पष्ट होते. त्यांनी अतिरिक्त वीज असलेल्या राज्यांतून वीज नसलेल्या राज्यांना वीज पुरवण्यासाठी एक स्वतंत्र व्यवस्था निर्माण केली, जी आजही दक्षिणेकडील अनेक राज्यांना वीज पुरवते.

चिंतामणराव देशमुख: विद्वान अर्थमंत्री आणि स्वाभिमानाचे प्रतीक

सी. डी. देशमुख, एक विद्वान व्यक्तिमत्व, ज्यांनी भारताचे अर्थमंत्री म्हणून देशाच्या आर्थिक धोरणांना दिशा दिली. रोहा, रायगड जिल्ह्यातील त्यांचे गाव. अत्यंत सुविद्य कुटुंबातून आलेले देशमुख, सुरुवातीपासूनच अत्यंत प्रभावी आणि तल्लख बुद्धीचे होते. स्वातंत्र्यापूर्वीची अत्यंत कठीण असलेली आयएएस (IAS) परीक्षा त्यांनी प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण केली होती. जवळपास २८ ते ३० वर्षे त्यांनी शासनात काम केले. त्यांच्या कामाचे स्वरूप पाहूनच त्यांना नेहरूंच्या मंत्रिमंडळात घेण्यात आले. ‘करन्सी’ हा त्यांचा अत्यंत आवडता विषय होता. भारत आणि पाकिस्तानची फाळणी झाली तरी काही काळ दोघांची करन्सी एकच होती आणि गंमत म्हणजे त्या नोटांवर सी. डी. देशमुख यांची सही होती, जी पाकिस्तानातही वैध होती! त्यांच्या स्वभावाचे एक महत्त्वाचे सूत्र होते – सन्मानाशी तडजोड नाही. संयुक्त महाराष्ट्राच्या प्रश्नावर जेव्हा मुंबईत १०७ लोकांची गोळीबारात हत्या झाली, तेव्हा त्यांना हे सहन झाले नाही. त्यांनी नेहरूंना स्पष्ट सांगितले की, जर मुंबईसह महाराष्ट्राची कल्पना मान्य नसेल, तर ते मंत्रिमंडळात राहू शकत नाहीत आणि त्यांनी तातडीने राजीनामा दिला. त्यानंतरच्या काळातही त्यांच्या बुद्धीचा उपयोग देशाला व्हावा म्हणून त्यांनी अनेक वर्षे विद्यापीठ अनुदान आयोगाचे (University Grants Commission) अध्यक्षपद भूषवले.

महाराष्ट्राचे इतर शिल्पकार: देशाच्या प्रगतीचे आधारस्तंभ

• दादासाहेब मावळणकर: स्वातंत्र्यानंतर देशाच्या लोकसभेचे पहिले सभापती म्हणून त्यांची निवड झाली होती, हे अलीकडच्या पिढीला कदाचित फारसे माहीत नसेल.
• यशवंतराव चव्हाण: संरक्षण क्षेत्रात जेव्हा देश अस्थिर होता, तेव्हा नेहरूंनी ‘महाराष्ट्राचा सह्याद्री हिमालयाच्या मदतीला’ आला असे म्हटले होते. सहकार क्षेत्रातही त्यांचे मोठे योगदान होते.
• काकासाहेब गाडगीळ: स्वातंत्र्य चळवळीतील त्यांचे प्रचंड योगदान आणि स्पष्टवक्तेपणासाठी ते ओळखले जात होते.
• रघुनाथ केशव खाडिलकर: कामगारविषयक धोरणांना दिशा देण्याचे महत्त्वपूर्ण काम त्यांनी केले.
• मधु दंडवते: कोकण रेल्वेच्या निर्मितीमध्ये त्यांचे आणि जॉर्ज फर्नांडिस यांचे योगदान अविस्मरणीय आहे, ज्याने दळणवळणात क्रांती घडवली.

नितीन गडकरी: आधुनिक भारताचे ‘ऑटोबान’ शिल्पकार आणि विकासाचे प्रतीक

अलीकडच्या काळात त्याच दर्जाचे कर्तृत्व दाखवणाऱ्यांमध्ये श्री. नितीन गडकरी यांचा उल्लेख प्रकर्षाने करावा लागेल. महाराष्ट्राच्या विधिमंडळातून दिल्लीत पोहोचलेल्या गडकरींनी आपल्या कामामुळे दिल्लीत एक वेगळा दबदबा निर्माण केला आहे. दुसऱ्या महायुद्धानंतर जर्मनीने ‘ऑटोबान’ (प्रभावी दळणवळणाची साधने) निर्माण करून आर्थिक प्रगती साधली, नेमके तेच काम गडकरींनी भारतात केले आहे. आज देशाच्या कानाकोपऱ्यात झालेले प्रचंड रस्त्यांचे जाळे हे त्यांच्याच योगदानाचे फळ आहे. काश्मीरपासून केरळपर्यंत, देशाच्या प्रत्येक प्रांतात त्यांनी महत्त्वाचे काम केले आहे. काही लोकांचा समज असतो की त्यांचे काम फक्त महाराष्ट्रापुरते मर्यादित आहे, पण हे सत्य नाही. त्यांनी खऱ्या अर्थाने देशाला एकत्रित जोडण्याचे काम केले आहे.

त्यांचा स्वच्छ कारभार आणि स्पष्ट बोलण्याचा स्वभाव अधिकाऱ्यांवर सकारात्मक परिणाम करतो. उत्तम काम करणाऱ्यांचे ते कौतुक करतात, तर कामाचा दर्जा ठीक नसताना ते कठोर भूमिका घेतात. संसदेतील ५०० हून अधिक खासदार आणि राज्यसभेतील २०० खासदार, कोणत्याही पक्षाचे असले तरी, गडकरींच्या कामाबद्दल अत्यंत समाधानाने बोलतात. त्यांनी कधीही पक्षीय दृष्टिकोन ठेवला नाही; त्यांचा एकच दृष्टिकोन आहे – हा देश आर्थिकदृष्ट्या संपन्न झाला पाहिजे आणि त्यासाठी दळणवळणाची साधने अत्यंत महत्त्वाची आहेत. आज अनेक खासदार त्यांच्याकडे आपल्या मतदारसंघातील रस्त्यांच्या कामांसाठी येतात, कारण त्यांना गडकरींवर प्रचंड विश्वास आहे.

आपल्या कर्तृत्वाने, कामामुळे आणि स्वभावाने गडकरींनी ही स्थिती कमावली आहे. त्यामुळे सी. डी. देशमुख यांच्या नावलौकिकाला साजेल अशी व्यक्ती निवडायची झाली, तर गडकरींइतकी उंचीची दुसरी व्यक्ती आज दिसत नाही. सरहद संस्थेने त्यांची योग्य निवड केल्याबद्दल त्यांचे मनःपूर्वक अभिनंदन!

© २०२५ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.