गुडघेदुखी केवळ वृद्धांचाच नाही, तर तरुणाईचाही वाढता त्रास; यामागे आहेत ‘ही’ प्रमुख कारणे

स्थूलपणा आणि उच्च-तीव्रतेचे खेळ ठरत आहेत कारणीभूत; तज्ज्ञांनी दिले प्रतिबंधात्मक उपाय

पिंपरी चिंचवड, १२ सप्टेंबर २०२५, मॅक्स मंथन डेली न्यूज:

गुडघेदुखीचा त्रास सामान्यतः वाढत्या वयाशी जोडला जातो. मात्र, अलीकडे अनेक तरुण-तरुणींना, विशेषतः ३० ते ४० वयोगटातील व्यक्तींना या समस्येने ग्रासले आहे. उच्च-तीव्रतेचे खेळ आणि वाढता बॉडी मास इंडेक्स (BMI) ही यामागील प्रमुख कारणे असल्याचे समोर आले आहे.

प्रमुख कारणे: वाढता स्थूलपणा आणि खेळातील दुखापती

आरोग्य आणि मानवी सेवा विभागाच्या (HHS) आकडेवारीनुसार, २००० ते २०१७ या काळात ४५ ते ६४ वयोगटातील रुग्णांमध्ये गुडघे प्रत्यारोपणाच्या (knee replacement) शस्त्रक्रियांमध्ये २४०% वाढ झाली आहे. या वाढीमागे दोन प्रमुख कारणे आहेत:

१. स्थूलपणा (Obesity):

जर्नल ‘ऑस्टिओआर्थरायटिस अँड कार्टिलेज’ मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासनानुसार, ३० वर्षांपर्यंतच्या तरुणांमध्ये गुडघ्यांमध्ये सुरुवातीचे संरचनात्मक बदल होणे सामान्य आहे. या बदलांचे मुख्य कारण उच्च BMI आहे. न्यूयॉर्क विद्यापीठातील ऑर्थोपेडिक सर्जरीचे प्राध्यापक डॉ. रॅन श्निझकोफ यांच्या मते, जास्त वजनामुळे गुडघ्यांच्या सांध्यावर सतत ताण येतो, ज्यामुळे झीज वाढते.

२. खेळातील गंभीर दुखापती:

शालेय आणि महाविद्यालयीन जीवनातील उच्च-तीव्रतेच्या खेळांमुळे अनेक तरुणांना गुडघ्याला दुखापती होतात. या दुखापतींवर उपचार केले तरीही गुडघ्यातील ‘कार्टिलेज’ (cartilage) पूर्णपणे पूर्ववत होत नाही. त्यामुळे कालांतराने दुखणे वाढत जाते आणि सांधेदुखी (osteoarthritis) सारखे आजार होऊ शकतात, ज्यावर गुडघे प्रत्यारोपण हा अंतिम उपाय ठरतो.

उपाय आणि प्रतिबंधात्मक पाऊले

डॉ. श्निझकोफ यांनी तरुणांना गुडघेदुखी टाळण्यासाठी काही महत्त्वाचे उपाय सांगितले आहेत:

• वजन नियंत्रित ठेवा: निरोगी वजन राखणे हा गुडघेदुखी टाळण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा उपाय आहे.
• सक्रिय रहा आणि स्नायू बळकट करा: नियमित व्यायाम करून गुडघ्यांच्या आजूबाजूचे स्नायू, विशेषतः हॅमस्ट्रिंग्ज आणि क्वाड्स, बळकट केल्यास गुडघ्यांना चांगला आधार मिळतो.
• सतत एकाच जागी बसू नका: जर तुमचे काम बसून असेल, तर ठराविक वेळेनंतर ब्रेक घ्या. उठा, थोडे चाला आणि स्नायू ताणण्याचा (stretch) व्यायाम करा.
• योग्य पादत्राणे (footwear) वापरा: योग्य पादत्राणांचा वापर केल्याने गुडघ्यांवरील ताण कमी होतो.
• वेळेवर उपचार घ्या: जर गुडघ्याचा त्रास सतत होत असेल, तर ऑर्थोपेडिक तज्ज्ञाचा सल्ला घ्या. फिजियोथेरपी आणि इतर उपचारांनी स्थिती सुधारण्यास मदत होते.

आपल्या गुडघ्यांचे आरोग्य जपण्यासाठी वेळीच योग्य पाऊले उचलणे महत्त्वाचे आहे.

© 2025 मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.