कर्मवीर भाऊरावांमुळेच सुसंस्कृत शिक्षणाचा पाया – काशिनाथ नखाते
‘कमवा व शिका’ योजनेने गरीब विद्यार्थ्यांना शिक्षणाचे द्वार खुले
पिंपरी- चिंचवड, प्रतिनिधी बालाजी नवले २२ सप्टेंबर २०२५, मॅक्स मंथन डेली न्यूज:
समाजातील गरीब आणि वंचित घटकांसाठी शिक्षणाचे द्वार खुले करणारे आणि ‘कमवा व शिका’ या योजनेद्वारे अनेकांच्या आयुष्याला नवी दिशा देणारे कर्मवीर भाऊराव पाटील हे खऱ्या अर्थाने शिक्षणाचे शिल्पकार आहेत. कष्टकरी नेते काशिनाथ नखाते यांनी त्यांच्या कार्याला सलाम करताना म्हटले, की भाऊराव पाटील यांच्या योगदानानेच सुसंस्कृत शिक्षणाचा पाया रोवला गेला.
‘कमवा व शिका’: शिक्षणाची क्रांती
एक काळ असा होता, जेव्हा शेतकरी आणि कष्टकऱ्यांच्या मुलांना शिक्षण घेण्यासाठी दूरवर शाळा उपलब्ध नव्हत्या. अशा परिस्थितीत, भाऊराव पाटील यांनी ‘कमवा व शिका’ ही योजना सुरू केली. या योजनेने गरीब विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी स्वावलंबी बनवले. स्वतःचे शिक्षण सुरू ठेवण्यासाठी त्यांना आर्थिक स्वातंत्र्य दिले, ज्यामुळे त्यांना उच्च शिक्षण घेणे शक्य झाले. ही योजना केवळ शिक्षणाची संधी नव्हती, तर गरिबीच्या चक्रातून बाहेर पडण्याचा एक मार्ग होता.
शिक्षणातून समाज घडवणारे दूरदृष्टीचे नायक
कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी केवळ एक योजना सुरू केली नाही, तर राजर्षी शाहू महाराजांच्या विचारांचा प्रभाव स्वीकारून त्यांनी १०१ निवासी शाळांची निर्मिती केली. त्यांचा ठाम विश्वास होता की, शिक्षणातूनच समाजात नवचैतन्य आणि एक नवी संस्कृती जन्माला येते. त्यांच्या मते, शिक्षक हा ग्रामीण भागातील आदर्श ‘ग्रामसेवक’ आणि प्रभावी ‘ग्रामनायक’ असायला हवा. त्यांनी १९१९ मध्ये रयत शिक्षण संस्थेची स्थापना करून गावागावात प्राथमिक शाळांचे जाळे विणले, ज्यांची संख्या ५३८ पर्यंत पोहोचली. यावेळी प्रदेश उपाध्यक्ष राजेश माने, ओमप्रकाश मोरया, किरण साडेकर,राजश्री साळुंखे, ज्योती पवार, प्रतिभा माळी, महानंदा बगाडे, प्रियांका वाडेकर, कोमल यादव, सुनील गायकवाड, रवी कांबळे ,राजाराम गोंगे, नागप्पा चक्रवर्ती, सुनील जाधव, जावेद शेख, समाधान पोतराज आदी उपस्थित होते.
कर्मवीर भाऊराव पाटील यांचे कार्य हे केवळ शिक्षणापुरते मर्यादित नव्हते. त्यांनी अन्याय, विषमता आणि अत्याचाराच्या विरोधात आवाज उठवून समाजाला एक नवी दिशा दिली. त्यांचे कार्य आजही लाखो लोकांना प्रेरणा देत आहे.
© २०२५ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.
