‘साहित्याची खरी ताकद’ : सामान्य माणसाला केंद्रस्थानी आणले

आदिवासी, दलित आणि स्त्री साहित्य प्रवाहांनी मराठी साहित्याला दिले नवे भान; पोखरी येथे राष्ट्रीय चर्चासत्र संपन्न

पुणे, २२ सप्टेंबर २०२५, मॅक्स मंथन डेली न्यूज:

साहित्याचा खरा उद्देश काय असतो? केवळ मनोरंजन? की समाजातील वास्तवाचे प्रतिबिंब दाखवून त्याला एक नवे भान देणे? श्री पंढरीनाथ कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय, पोखरी येथे आयोजित राष्ट्रीय चर्चासत्रात याच प्रश्नांवर सखोल विचारमंथन झाले. या चर्चासत्रात आदिवासी, दलित आणि स्त्री साहित्य प्रवाहांनी मराठी साहित्याला कसे अधिक समृद्ध केले, यावर प्रकाश टाकण्यात आला.

साहित्याने दिले ‘वास्तवाचे भान’: उपेक्षितांची नवी ओळख

आगस्ती महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. भास्कर शेळके यांनी आपल्या भाषणात सांगितले की, १९६० नंतरच्या मराठी साहित्याने सामान्य माणसाला केंद्रस्थानी आणून त्याला आत्मनिर्भर बनवले, हीच साहित्याची खरी ताकद आहे. या साहित्य प्रवाहांनी केवळ मराठी साहित्याची समृद्धी वाढवली नाही, तर त्याला ‘वास्तवाचे भान’ दिले. यामुळे समाजातील उपेक्षित आणि दुर्लक्षित घटकांचे जीवन प्रथमच साहित्यातून मांडले गेले. डॉ. गोविंद गारे यांच्यावरील ‘दीपस्तंभ’ या ग्रंथाचे प्रकाशनही या वेळी झाले, ज्यामुळे या विषयाला अधिक महत्त्व प्राप्त झाले.

एकत्र आल्यास क्रांती घडेल: डॉ. आंबेडकरांचे तत्त्वज्ञान

या चर्चासत्रातील आणखी एक महत्त्वाचा विचार मुंबई विद्यापीठाच्या अभ्यास मंडळाचे सदस्य डॉ. नीळकंठ शेरे यांनी मांडला. त्यांच्या मते, आदिवासी, दलित आणि स्त्री साहित्याच्या प्रेरणास्थानी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे तत्त्वज्ञान आहे. जर या तिन्ही साहित्य प्रवाहांनी एकत्र येऊन वाटचाल केली, तर खऱ्या अर्थाने एक मोठी सामाजिक आणि वैचारिक क्रांती घडू शकेल, असे त्यांनी ठामपणे सांगितले.

चर्चासत्रात डॉ. महादेव कांबळे (एसएनडीटी, मुंबई), डॉ. कल्याणी शेजवळ (मुंबई), डॉ. कृष्णा भवारी (सांगली), डॉ. सीताराम म्हस्के (कल्याण), डॉ. संदीप चपटे (शिवळे), डॉ. संजय चिताळकर (शिवळे), प्रा. स्वप्निल जोशी, प्रा. शीतल चव्हाण, प्रा. पायल जगताप, डॉ. सुनीलदत्त गोडसे, डॉ. दिलीप कसबे, डॉ. वसंत गावडे, प्राचार्य डॉ. प्रल्हाद शिंदे, डॉ. सुनील घनकुटे, प्रा. विश्वनाथ भंडारी, प्रा. मंगला खिस्से, प्रा. प्रतिभा दरे, डॉ. नामदेव बांगर, डॉ. शामराव सावंत, डॉ. प्रदीप बच्छाव, प्रा. मनोहर मोहरे आणि प्रा. सुवर्णा धादवड यांनी आपले शोधनिबंध सादर केले.

या चर्चासत्राने आधुनिक साहित्याच्या केवळ इतिहासावरच नव्हे, तर त्याच्या भविष्यातील दिशेवरही महत्त्वाचे विचार मांडले.

© २०२५ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.