अजातशत्रू नेत्याचे स्मरण! दादासाहेब रा. सू. गवई यांच्या ९४ व्या जयंतीदिनी अमरावती येथे भव्य ‘सामाजिक न्याय स्मारकाचे’ लोकार्पण

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते आणि सरन्यायाधीश भूषण गवई यांच्या प्रमुख उपस्थितीत लोकार्पण सोहळा; गवई-फडणवीस कुटुंबातील जिव्हाळ्याच्या संबंधांची आठवण

भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या चळवळीचे निष्ठावंत अनुयायी, शोषित-वंचितांचे कैवारी, आणि रिपब्लिकन चळवळीचे ज्येष्ठ प्रणेते, स्मृतिशेष दादासाहेब रा. सू. गवई यांची आज, ३० ऑक्टोबर २०२५ रोजी ९४ वी जयंती आहे. या जयंतीदिनी, महाराष्ट्राच्या राजकीय आणि सामाजिक पटलावर संयम, समता आणि माणुसकी यांचा आदर्श ठेवणारे हे अजातशत्रू व्यक्तिमत्त्व, एका भव्य स्मारकाच्या माध्यमातून पुन्हा एकदा स्मृतीरूपात जिवंत होत आहे.

त्यांच्या स्मृती जागृत ठेवण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने उभारलेल्या ‘सामाजिक न्याय स्मारकाचे’ लोकार्पण आज संत गाडगे बाबा अमरावती विद्यापीठाच्या परिसरात दुपारी तीन वाजता होत आहे.

या स्मारकाचे लोकार्पण मुख्यमंत्री मा. ना. देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते आणि सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश न्यायमूर्ती मा. भूषण गवई यांच्या प्रमुख उपस्थितीत होत आहे. या सोहळ्याला दोन्ही उपमुख्यमंत्री आणि इतर मान्यवर उपस्थित राहणार आहेत.

जिल्हा प्रशासनाने आंबेडकरी चळवळीतील अनुयायांना तसेच दादासाहेबांच्या चाहत्यांना या प्रेरणादायी स्मारकाच्या लोकार्पण सोहळ्याला मोठ्या संख्येने उपस्थित राहण्याचे आवाहन केले आहे.

दादासाहेब रा. सू. गवई यांच्या निधनाने महाराष्ट्राच्या सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात मोठी पोकळी निर्माण झाली होती. त्यावेळी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री झालेले मा. देवेंद्र फडणवीस यांनी अशा प्रगल्भ नेत्याच्या विचारांचे एक स्मारक तयार व्हावे, अशी इच्छा व्यक्त केली होती.

• कौटुंबिक स्नेह: मुख्यमंत्री मा. ना. देवेंद्र फडणवीस यांचे वडील, विधान परिषद सदस्य माजी आमदार कै. गंगाधरराव फडणवीस आणि दादासाहेब गवई यांचे अत्यंत जिव्हाळ्याचे आणि कौटुंबिक मैत्रीचे संबंध होते. हा स्नेह फडणवीस यांच्यापर्यंत पोहोचला होता.
• आभार: आपल्या मार्गदर्शकाला गमावल्याचे दुःख व्यक्त करत, फडणवीस यांनी गवई यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ काहीतरी करण्याची भावना वेळोवेळी व्यक्त केली होती. आज त्यांची ही इच्छा पूर्ण होत असल्याने आंबेडकरी समाज व दादासाहेबांचे अनुयायी त्यांचे ऋणी आहेत.

केरळ आणि बिहारचे माजी राज्यपाल राहिलेले दादासाहेब रा. सू. गवई हे आयुष्यभर समाजातील सर्व घटकांना जोडण्याचे काम करत राहिले.

• राजकीय आदर्श: त्यांनी राजकारण हे वैराचे नव्हे, तर लोकांमध्ये सामंजस्य निर्माण करण्याचे माध्यम मानले. मतभेद असूनही मनभेद न होऊ देता सर्वांना आपलेसे करणारा नेता म्हणून ते ओळखले गेले.
• संविधाननिष्ठ वृत्ती: त्यांचा स्वभाव नम्रता, शिस्त आणि संवादाची गोडी यांनी परिपूर्ण होता. राजकीय दृष्ट्या प्रगल्भ आणि विचारांनी उदात्त असलेल्या गवई यांनी लोकशाही परंपरा आणि संसदीय शिस्त जपली. त्यांनी कधीही कोणाशी वैर केले नाही आणि विरोधकांनाही सन्मानाने वागवले.

स्मृतिशेष दादासाहेब रा. सू. गवई यांचे जीवनकार्य दर्शवणारे हे भव्य स्मारक पुढील सुविधांनी सुसज्ज आहे:

• पुतळा: स्मारकाच्या दर्शनी भागावर दादासाहेबांचा १५ फूट उंचीचा ब्राँझ धातूचा पूर्णाकृती पुतळा उभारण्यात आला आहे. तसेच दर्शनी भागात २.५ फूट उंचीचा ब्राँझचा अर्धाकृती पुतळा देखील आहे.
• स्मृती सभागृह (म्युझियम): येथे दादासाहेब गवई यांचे जीवन कार्य दर्शवणारे स्मृती सभागृह तयार करण्यात आले आहे. त्यांचा जीवनपट, दुर्मिळ छायाचित्रांसह, भिंतीवरील १६ डिजिटल पोस्टर्सच्या माध्यमातून प्रदर्शित केला जाणार आहे.
• माहिती केंद्र: अभ्यागतांना कार्याबद्दल सखोल माहिती मिळावी यासाठी दृकश्राव्य कियॉस्क आणि व्हीडीओ वॉलची सोय उपलब्ध आहे.
• श्रोतगृह (ऑडिटोरियम): स्मारकाच्या पहिल्या माळ्यावर २०० आसनी क्षमतेचे अद्ययावत श्रोतुगृह तयार करण्यात आले आहे. याशिवाय तळ मजल्यावर सुसज्ज किचन आणि उपहारगृह आहे.
• स्मरणिका दालन: येथे स्मरणिका दालन देखील उभारण्यात आले आहे.

दादासाहेब रा. सू. गवई यांचा आदर्श आणि त्यांचे सामाजिक कार्य या प्रेरणादायी स्मारकाच्या माध्यमातून भविष्यात येणाऱ्या अनेक पिढ्यांसाठी जिवंत राहील. आज त्यांच्या जयंतीदिनी त्यांच्या स्मृतीला विनम्र अभिवादन.

© २०२५ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.