भारताच्या उपराष्ट्रपतीपदाची निवडणूक: मतदान ९ सप्टेंबरला! राजकीय वर्तुळात जोरदार चर्चा

जगदीप धनखड यांच्या राजीनाम्यानंतर मोठी घोषणा! आता देशाचे लक्ष ‘या’ निवडणुकीकडे

नवी दिल्ली: भारतीय राजकारणात एक अतिशय महत्त्वाची घडामोड घडली आहे. विद्यमान उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड यांनी आरोग्याच्या कारणांमुळे २१ जुलै रोजी आपल्या पदाचा राजीनामा दिल्यानंतर, निवडणूक आयोगाने (Election Commission) त्वरित नवीन उपराष्ट्रपतीपदासाठी निवडणुकीची घोषणा केली आहे. या घोषणेनुसार, ९ सप्टेंबर रोजी मतदान होणार असून, संपूर्ण देशाचे लक्ष आता या निवडणुकीच्या निकालाकडे लागले आहे.

उपराष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीचे संपूर्ण वेळापत्रक

निवडणूक आयोगाने निवडणुकीचा कार्यक्रम जाहीर केला आहे, ज्यामुळे या प्रक्रियेला एक स्पष्ट दिशा मिळाली आहे. वेळापत्रकानुसार, महत्त्वाचे टप्पे खालीलप्रमाणे असतील:

• अधिसूचना जारी: ७ ऑगस्ट, २०२५ रोजी निवडणुकीची अधिकृत अधिसूचना जारी होईल, ज्यामुळे उमेदवारांच्या नावांची चर्चा सुरू होईल.
• नामांकन अर्ज भरण्याची अंतिम तारीख: २१ ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत इच्छुक उमेदवार आपले अर्ज दाखल करू शकतील.
• नामांकन अर्जांची छाननी: २२ ऑगस्ट, २०२५ रोजी दाखल झालेल्या सर्व अर्जांची छाननी केली जाईल.
• उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याची अंतिम तारीख: उमेदवारांना २५ ऑगस्ट, २०२५ पर्यंत आपला अर्ज मागे घेण्याची संधी मिळेल.
• मतदान (आवश्यक असल्यास): ९ सप्टेंबर, २०२५ रोजी सकाळी १० ते संध्याकाळी ५ या वेळेत मतदान होईल. या दिवशीच मतमोजणीही होणार असल्याने, लवकरच निकाल जाहीर होईल.

उपराष्ट्रपतींची निवड प्रक्रिया: ‘इलेक्टोरल कॉलेज’ची भूमिका

उपराष्ट्रपतींची निवड कशी होते, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ६६ (१) नुसार, उपराष्ट्रपतींची निवड एका विशेष ‘इलेक्टोरल कॉलेज’द्वारे केली जाते.

• या कॉलेजमध्ये संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमधील, म्हणजेच लोकसभा आणि राज्यसभा, सर्व सदस्य मतदान करतात. यात निवडून आलेले तसेच नामनिर्देशित (nominated) सदस्यही सहभागी असतात.
• ही निवडणूक गुप्त मतदानाने होते आणि यासाठी ‘प्रोपोर्शनल रिप्रेझेंटेशन’ (Proportional Representation) पद्धतीने ‘सिंगल ट्रान्सफरेबल व्होट’ (Single Transferable Vote) चा वापर केला जातो.
• सध्या या इलेक्टोरल कॉलेजमध्ये लोकसभेचे ५८८ आणि राज्यसभेचे २४५ असे एकूण ८३३ सदस्य आहेत.
• संसदेमध्ये सत्तारूढ राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीचे (NDA) बहुमत असल्यामुळे, त्यांचा उमेदवार सहज विजयी होण्याची शक्यता जास्त आहे, ज्यामुळे राजकीय गणिते त्यांच्या बाजूने आहेत.

उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध अध्यक्ष (ex-officio Chairman) देखील असतात, त्यामुळे या पदाला भारतीय राजकारणात मोठे महत्त्व आहे. जगदीप धनखड यांचा कार्यकाळ २०२२ मध्ये सुरू झाला होता, मात्र आता त्यांच्या राजीनाम्यानंतर ही निवडणूक होत असल्याने, देशाचे लक्ष सत्ताधारी पक्षाच्या पुढील उमेदवाराकडे लागले आहे.

© 2025 मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.