पिंपरी-चिंचवडमध्ये विद्यार्थ्यांसाठी ‘स्पंदन’चा नवा प्रयोग: शैक्षणिक गुणवत्तेसह भावनिक आणि नैतिक विकासावर भर!

पिंपरी चिंचवड महापालिकेत ‘स्पंदन’ उपक्रमाची सुरुवात: ६० हजाराहून अधिक विद्यार्थ्यांना मिळणार जीवन कौशल्य शिक्षणाचा लाभ!

‘क्वालिटी कौन्सिल ऑफ इंडिया’च्या मूल्यांकनात त्रुटी आढळल्यानंतर शिक्षण विभागाने उचलले मोठे पाऊल; विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासावर भर

पिंपरी, दि. १ ऑगस्ट २०२५: पिंपरी चिंचवड महापालिकेच्या शिक्षण विभागाने विद्यार्थ्यांमध्ये मूलभूत जीवन कौशल्यांचा विकास करण्यासाठी एक महत्त्वाकांक्षी पाऊल उचलले आहे. ‘स्पंदन’ (Spandan) नावाचा हा उपक्रम महापालिकेच्या सर्व शाळा आणि बालवाड्यांमध्ये सुरू करण्यात आला असून, यामुळे ६० हजारांहून अधिक विद्यार्थ्यांना जीवन कौशल्य शिक्षणाचा लाभ मिळणार आहे. विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास हाच या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.

‘स्पंदन’ची गरज का भासली?

‘क्वालिटी कौन्सिल ऑफ इंडिया’ (QCI) द्वारे महापालिकेच्या विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत जीवन कौशल्यांच्या मूल्यांकनात काही गंभीर बाबी समोर आल्या. या अहवालानुसार, केवळ १२ टक्के विद्यार्थ्यांनी निर्णय घेण्याशी संबंधित प्रश्नांची योग्य उत्तरे दिली, तर ४२ टक्केपेक्षा जास्त विद्यार्थ्यांना आत्म-जागरूकता, गंभीर विचार आणि निर्णय घेण्यासारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये अडचणी आल्या. या पार्श्वभूमीवर, शिक्षण विभागाने विद्यार्थ्यांमध्ये मूलभूत कौशल्यांचा विकास करण्यासाठी ‘स्पंदन’ सारख्या उपक्रमाची सुरुवात केली. हा उपक्रम वाचन आणि गणिताबरोबरच मुलांचा भावनिक विकास करण्यावर लक्ष केंद्रित करतो.

उपक्रमाची व्याप्ती आणि उद्दिष्ट्ये

हा उपक्रम महापालिकेच्या सर्व १४० शाळा आणि २११ बालवाड्यांमध्ये सुरू करण्यात येत आहे. याचा लाभ पूर्व-प्राथमिक ते इयत्ता १० वी पर्यंतच्या ६० हजाराहून अधिक विद्यार्थ्यांना होणार आहे. या उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांमध्ये ‘सामाजिक-भावनिक आणि नैतिक शिक्षण व जीवन कौशल्यांची’ आवड निर्माण होईल, असा शिक्षण विभागाला विश्वास आहे.

यासाठी शिक्षकांची खास निवड:

विद्यार्थ्यांची गुणवत्ता वाढवण्यासाठी महापालिकेने २१ शिक्षकांची निवड केली आहे, जे आता “एसईई लाईफ स्किल्स मास्टर ट्रेनर्स” म्हणून ओळखले जातात. या शिक्षकांनी नुकतेच ज्ञान प्रबोधिनी येथे विशेष प्रशिक्षण घेतले. यावेळी एका मास्टर ट्रेनरने सांगितले की, “सामाजिक आणि भावनिक विकासाशी संबंधित अनेक नवीन गोष्टी शिकायला मिळाल्या, ज्यात आत्म-जागरूकता, सामाजिक जागरूकता, ताण व्यवस्थापन आणि पंचकोशाची संकल्पना समजली.”

विद्यार्थ्यांसाठी आकर्षक उपक्रम

‘स्पंदन’ अंतर्गत विद्यार्थ्यांसाठी विविध आकर्षक उपक्रम राबवले जात आहेत. यात भावनिक जाणीव, कृतज्ञता आणि सामाजिक नातेसंबंध मजबूत करण्यासाठी “माइंडफुल सोमवार”, “थँक्सफुल गुरुवार” आणि “फ्रेंडली शुक्रवार” असे वेगवेगळे उपक्रम आयोजित केले जाणार आहेत. यामुळे संपूर्ण शिक्षण पद्धतीत सकारात्मक बदल होण्यास मदत होईल, अशी अपेक्षा आहे.

महत्त्वाच्या अधिकाऱ्यांच्या प्रतिक्रिया

या उपक्रमावर बोलताना, महापालिकेच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी त्याचे महत्त्व स्पष्ट केले:

“आम्ही अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय मॉडेल्स पाहिली आणि आमच्या मुलांच्या वास्तवाला अनुकूल असलेले सर्वोत्तम उपक्रम राबवत आहोत. स्पंदन ही दीर्घकालीन व पिंपरी चिंचवडच्या भविष्याची गुंतवणूक आहे. केवळ शिक्षणातच नाही, तर आपण ज्या प्रकारचा समाज निर्माण करू इच्छितो त्यासाठी हा उपक्रम यशस्वी ठरणार आहे.”

• प्रदीप जांभळे पाटील, अतिरिक्त आयुक्त, पिंपरी चिंचवड महापालिका

“विद्यार्थ्यांचा केवळ अभ्यासक्रमातच नव्हे तर आयुष्यातही विकास व्हावा, हा आमचा उद्देश आहे. ‘स्पंदन’ उपक्रमातून मुलांमध्ये भावनिक समृद्धी, सामाजिक भान आणि आत्मविश्वास विकसित होईल, अशी आम्हाला पूर्ण खात्री आहे.”

• किरणकुमार मोरे, सहायक आयुक्त, पिंपरी चिंचवड महापालिका

“विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास हा राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणाचा पाया असून त्याचे मूळ सामाजिक, भावनिक आणि नैतिकता यांच्या वाढीमध्ये आहे. स्पंदन उपक्रमाद्वारे विद्यार्थ्यांचा पाया भक्कम होण्यास मदत होणार आहे.”

• सुनिता गिते, नोडल सुपरवायझर

“आम्ही आमच्या शाळांमध्ये या उपक्रमांची अंमलबजावणी सुरू केली आहे. विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीत यामुळे बदल होताना दिसत असून विद्यार्थी देखील उत्सुकतेने या उपक्रमात सहभागी होत आहेत. यामुळे स्पंदन यशस्वी आणि प्रभावी उपक्रम ठरू लागला आहे.”

• शुभदा ताठे, एचएम आणि मास्टर ट्रेनर

“स्पंदन एसईई लर्निंग कार्यक्रम विविध सर्जनशील आणि अर्थपूर्ण उपक्रमांद्वारे तयार करण्यात आला असून हा आकांक्षा फाउंडेशनच्या सहकार्याने विकसित करण्यात आला आहे. या उपक्रमाद्वारे आम्ही एक सुसंस्कृत, निरोगी आणि मजबूत मूल्यांमध्ये रुजलेली पिढी घडवू शकू.”

• अविनाश वाळुंज, मास्टर ट्रेनर

‘स्पंदन’ हा उपक्रम पिंपरी चिंचवडच्या विद्यार्थ्यांमध्ये शैक्षणिक प्रगतीसोबतच एक चांगली आणि जबाबदार पिढी घडवण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल ठरत आहे.

© २०२५ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.