पुणे आता ‘हीट आयलंड’! दाट वस्तीच्या भागात उष्णतेचा पारा चढला; काँक्रीटच्या जंगलामुळे रात्रीही सुटेना घाम

पिंपरी प्रतिनिधी आकाश कांबळे, २४ फेब्रुवारी २०२६ | मॅक्स मंथन डेली न्यूज:

पुणे : पुणे शहराचा विस्तार होत असतानाच शहराच्या मध्यवस्तीत आणि दाट लोकवस्तीच्या भागांत उष्णतेने नागरिक हैराण झाले आहेत. “पुण्यातील सर्वात दाट बिल्ट-अप नेबरहुड्समध्ये शहराच्या बाह्य भागाच्या तुलनेत तापमानात मोठी वाढ नोंदवण्यात येत आहे,” असे वृत्त ‘टाइम्स ऑफ इंडिया’ने प्रसिद्ध केले आहे. या वाढत्या तापमानामुळे पुण्यातील काही भाग आता ‘अर्बन हीट आयलंड’ (Urban Heat Island) बनत चालले आहेत.

शहरातील पेठ भाग, कोथरूड, सिंहगड रोड आणि पिंपरी-चिंचवडमधील दाट वस्तीच्या परिसरात उष्णता जास्त जाणवण्याची काही प्रमुख कारणे समोर आली आहेत:

• काँक्रीटचे जाळे: झाडांची कमतरता आणि जमिनीवर पसरलेले सिमेंट-काँक्रीट यामुळे सूर्याची उष्णता शोषली जाते. रात्रीच्या वेळी ही उष्णता बाहेर पडत नसल्याने शहराच्या मध्यवस्तीत रात्रीचे तापमानही सरासरीपेक्षा ३ ते ४ अंशांनी जास्त असते.

• हवेच्या हालचालीत अडथळे: उंच इमारती एकमेकांना खेटून असल्याने नैसर्गिक वाऱ्याची गती मंदावते. यामुळे प्रदूषित हवा आणि उष्णता एकाच ठिकाणी साचून राहते.

• वाहनांची उष्णता: दाट वस्तीच्या भागात वाहनांची संख्या प्रचंड आहे. वाहनांच्या इंजिनमधून निघणारी उष्णता या समस्येत अधिक भर टाकत आहे.

पुण्यासोबतच पिंपरी-चिंचवडमधील चिंचवड गाव, काळेवाडी आणि थेरगाव यांसारख्या भागांतही ही समस्या तीव्र होत चालली आहे. मोकळ्या जागांचे कमी होत जाणारे प्रमाण आणि नवीन बांधकामांसाठी होणारी वृक्षतोड यामुळे येथील नागरिकांना आता फेब्रुवारी महिन्यातच उन्हाळ्याच्या तीव्र झळा बसू लागल्या आहेत.

पर्यावरण तज्ञांच्या मते, जर शहरातील हिरवाईचे प्रमाण वाढवले नाही आणि छतांवर (Roof Top Garden) झाडे लावली नाहीत, तर भविष्यात पुण्यातील तापमान अधिक धोकादायक पातळी गाठू शकते. इमारतींचे बांधकाम करताना व्हेंटिलेशन आणि पर्यावरणाचे निकष पाळणे आता अनिवार्य झाले आहे.

पुणेकरांनी आतापासूनच पाणी बचतीसोबतच अधिकाधिक वृक्षारोपण करण्यावर भर देणे गरजेचे आहे, अन्यथा हे ‘काँक्रीटचे जंगल’ नागरिकांच्या आरोग्यासाठी घातक ठरेल.

© २०२६ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.