आषाढी वारीपूर्वी इंद्रायणी नदी झाली ‘फेसाळलेली’; कोट्यवधींच्या ‘नमामी इंद्रायणी’चा खर्च गेला कुठे? पत्रकार निलेश पवार यांचा महापालिका मुख्य अभियंता संजय कुलकर्णी यांना संतप्त सवाल

पिंपरी चिंचवड प्रतिनिधी बालाजी नवले, ५ जुलै २०२६ मॅक्स मंथन डेली न्यूज:

येत्या ८ जुलै २०२६ रोजी आळंदी येथून श्री संत ज्ञानेश्वर महाराज आषाढी पालखी सोहळ्याचे प्रस्थान होत आहे. अवघ्या तीन दिवसांवर वारी आलेली असताना, लाखो वारकऱ्यांचे श्रद्धास्थान असलेल्या पवित्र इंद्रायणी नदीचे पात्र सध्या रासायनिक फेसाने पूर्णपणे व्यापले आहे. नदीच्या या विदारक आणि प्रदूषित अवस्थेमुळे वारकऱ्यांच्या आरोग्याचा गंभीर प्रश्न निर्माण झाला असून, “कोट्यवधी रुपयांच्या ‘नमामी इंद्रायणी’ प्रकल्पाचा खर्च नेमका गेला कुठे?” असा रोखठोक सवाल करत पत्रकार व सामाजिक कार्यकर्ते निलेश राजु पवार यांनी पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेचे मुख्य अभियंता संजय कुलकर्णी यांच्यासह प्रशासकीय यंत्रणेला धारेवर धरले आहे.

‘नमामी इंद्रायणी’ योजनेअंतर्गत नदी स्वच्छता आणि सांडपाणी प्रक्रियेसाठी (STP) सरकारने कोट्यवधी रुपयांचा निधी खर्च केल्याचा दावा वारंवार केला आहे. मात्र, प्रत्यक्षात नदीतील प्रदूषण कमी होण्याऐवजी अधिक भीषण झाले आहे. यापूर्वी २२ फेब्रुवारी २०२६ रोजी पिंपरी-चिंचवडचे महापौर रवी लांडगे यांनी नदी प्रदूषित करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्याचे आश्वासन दिले होते. तसेच, १० एप्रिल २०२६ रोजी राज्याच्या पर्यावरण मंत्री पंकजा मुंडे यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत नदी स्वच्छतेबाबत ठोस उपाययोजनांचे कडक निर्देश दिले गेले होते. मात्र, या आदेशांचे पालन करण्यात महापालिका प्रशासन आणि संबंधित यंत्रणा सपशेल अपयशी ठरल्याचे आज नदीपात्रात साचलेल्या रासायनिक फेसावरून स्पष्ट होत आहे.

स्थानिक नागरिकांनी आणि पर्यावरणप्रेमींनी केलेल्या आरोपानुसार, नदीकाठचे अनेक बेकायदेशीर कारखाने, उद्योग आणि काही मोठ्या गृहनिर्माण संस्था (Housing Societies) कोणत्याही प्रकारची प्रक्रिया न करता घातक रासायनिक मैला आणि दूषित सांडपाणी थेट इंद्रायणीच्या पात्रात सोडत आहेत. एमआयडीसी आणि महापालिकेच्या पर्यावरण विभागाच्या ढिसाळ कारभारामुळेच हे प्रदूषण राजरोसपणे सुरू असून याचा फटका नदीतील जलचर जीवसृष्टीला बसत आहे.

पत्रकार निलेश राजु पवार यांनी या संपूर्ण गंभीर प्रकरणाची दखल घेत राज्याचे मुख्यमंत्री, उपमुख्यमंत्री आणि महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडे (MPCB) रीतसर कायदेशीर तक्रार दाखल केली आहे. त्यांनी प्रशासनासमोर  प्रमुख मागण्या मांडल्या आहेत.

• नदीत थेट दूषित व रासायनिक पाणी सोडणाऱ्या उद्योग आणि संस्थांवर पर्यावरण संरक्षण कायद्यांतर्गत तातडीने फौजदारी गुन्हे दाखल करण्यात यावेत.

•  ‘नमामी इंद्रायणी’ अंतर्गत आतापर्यंत खर्च झालेल्या कोट्यवधी रुपयांच्या निधीची उच्चस्तरीय चौकशी करून त्याचे विशेष लेखापरीक्षण (Special Audit) करण्यात यावे.

• आषाढी वारीसाठी येणाऱ्या लाखो वारकऱ्यांच्या स्नानासाठी पुढील दोन दिवसांत युद्धपातळीवर नदीतील रासायनिक फेस आणि प्रदूषण हटवून पाणी सुरक्षित करावे.

•  भविष्यात प्रदूषण कायमचे रोखण्यासाठी नदीकाठावर ‘ऑनलाइन जलगुणवत्ता मोजणी प्रणाली’ (Online Water Quality Monitoring System) आणि २४ तास निरीक्षण व्यवस्था उभारण्यात यावी.

पवित्र इंद्रायणी नदीच्या या दुरवस्थेमुळे वारकरी संप्रदायातून आणि स्थानिक नागरिकांमधून प्रशासनाच्या निष्क्रियतेबाबत तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे. “हा लाखो भाविकांच्या आरोग्याशी चाललेला थेट खेळ आहे,” असे स्पष्ट करत, जर वारीपूर्वी प्रशासनाने यावर तातडीने ठोस कारवाई केली नाही, तर जनहितार्थ थेट उच्च न्यायालयात (High Court) याचिका दाखल करण्याचा इशारा तक्रारदार निलेश पवार यांनी दिला आहे.

© २०२६ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.