चिंचवड: शिक्षणाच्या माध्यमातून सामाजिक परिवर्तनाची मुहूर्तमेढ रोवणारे आणि ‘कमवा आणि शिका’ (Earn and Learn) या क्रांतिकारी विचारातून वंचित, गरीब व कष्टकरी समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षणाची कवाडे उघडी करणारे थोर समाजसुधारक, शिक्षण महर्षी पद्मभूषण कर्मवीर भाऊराव पाटील यांच्या जयंतीनिमित्त कष्टकरी संघर्ष महासंघ, महाराष्ट्र यांच्या वतीने चिंचवड येथे विविध उपक्रमांद्वारे त्यांना विनम्र अभिवादन करण्यात आले.

या वेळी उपस्थित वक्त्यांनी कर्मवीरांच्या अलौकिक शैक्षणिक व सामाजिक कार्याचा गौरव केला. “शिक्षण हे केवळ काही मोजक्या वर्गाची मक्तेदारी नसून समाजातील शेवटच्या घटकाच्या प्रगतीचे मुख्य साधन आहे, हा त्यांचा विचार आजही समाजाला दिशा देणारा आहे. त्यांच्या दूरदृष्टीतूनच आज लाखो विद्यार्थी उच्च शिक्षण घेऊन समाजाच्या मुख्य प्रवाहात प्रगती साधत आहेत,” असे प्रतिपादन या वेळी करण्यात आले.

या अभिवादन कार्यक्रमास कष्टकरी संघर्ष महासंघाचे विविध पदाधिकारी, कार्यकर्ते तसेच परिसरातील कष्टकरी व कामगार वर्ग मोठ्या संख्येने उपस्थित होता. उपस्थितांनी कर्मवीर अण्णांच्या प्रतिमेस पुष्पहार अर्पण करून त्यांच्या विचारांचा व सामाजिक समतेचा वारसा पुढे नेण्याचा संकल्प केला.

 भाऊराव पायगौंडा पाटील (जन्म: २२ सप्टेंबर १८८७, कुंभोज, जि. कोल्हापूर — मृत्यू: ९ मे १९५९). बहुजन, शेतकरी आणि कष्टकऱ्यांच्या पाल्यांना शिक्षण मिळावे यासाठी अण्णांनी ४ ऑक्टोबर १९१९ रोजी ‘रयत शिक्षण संस्थे’ची स्थापना केली. आज ही संस्था आशिया खंडातील एक मोठी शैक्षणिक संस्था म्हणून ओळखली जाते. स्वाभिमानी आणि स्वावलंबी शिक्षणासाठी त्यांनी विद्यार्थ्यांसाठी ही संकल्पना राबवली, ज्यामुळे गरीब विद्यार्थ्यांना स्वतःच्या कष्टाने शिक्षण घेणे शक्य झाले. अस्पृश्यता व जातीभेद मिटवण्यासाठी त्यांनी सर्व जाती-धर्माच्या मुलांसाठी एकत्र राहण्याची वसतिगृहे (बोर्डिंग) सुरू केली. महाराष्ट्रातील जनतेने त्यांना प्रेमाने ‘कर्मवीर’ ही पदवी दिली. भारत सरकारने १९५९ मध्ये त्यांना ‘पद्मभूषण’ या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने सन्मानित केले. तसेच पुणे विद्यापीठाने त्यांना मानद ‘डी.लिट’ पदवी प्रदान केली.  “स्वावलंबी शिक्षण हेच आमचे ध्येय.”