सप्टेंबर हा महिना ‘राष्ट्रीय कोलेस्ट्रॉल शिक्षण महिना’ (National Cholesterol Education Month) म्हणून साजरा केला जातो. उच्च कोलेस्ट्रॉलची कोणतीही उघड लक्षणे दिसत नसली, तरी कालांतराने शरीरातील वाईट कोलेस्ट्रॉल म्हणजेच एलडीएल (LDL) वाढल्यामुळे धमन्यांमध्ये अडथळे (Plaque Buildup) निर्माण होतात. यामुळे ह्दयविकाराचा झटका (Heart Attack) आणि स्ट्रोकचा (Stroke) धोका मोठ्या प्रमाणावर वाढतो.

अमेरिकेतील नॉर्टवेल लेनॉक्स हिल हॉस्पिटलचे इंटरव्हेंशनल कार्डियोलॉजिस्ट डॉ. जोसेफ डायबिस (Dr. Joseph Daibes) यांनी कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण, नवीन चाचण्या आणि वैद्यकीय क्षेत्रातील अत्याधुनिक उपचारांवर महत्त्वपूर्ण माहिती दिली आहे.

डॉ. डायबिस यांच्या मते, एलडीएल कोलेस्ट्रॉलची एकच ठराविक पातळी सर्वांसाठी योग्य असू शकत नाही. प्रत्येक व्यक्तीच्या हृदयाशी संबंधित धोक्याच्या पातळीनुसार (Cardiovascular Risk) एलडीएलचे उद्दिष्ट ठरवले जाते.

२०२६ च्या ACC/AHA मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार एलडीएलचे प्रमाण मध्यम धोका असलेल्यांसाठी  १०० mg/dL पेक्षा कमी, अधिक धोका असलेल्यांसाठी  ७० mg/dL पेक्षा कमी,  हृदयविकाराचा इतिहास असलेल्या उच्च धोक्याच्या रुग्णांसाठी  ५५ mg/dL पेक्षा कमी. त्यामुळे कोलेस्ट्रॉलचा आकडा एकाकी न पाहता डॉक्टरांच्या सल्ल्याने स्वतःच्या हृदयाच्या आरोग्यानुसार उद्दिष्ट निश्चित करणे आवश्यक आहे.

लाइपोप्रोटीन(ए) म्हणजेच Lp(a) हा एक आनुवंशिक कोलेस्ट्रॉल घटक आहे, जो हृदयविकाराचा धोका वाढवतो. Lp(a) चे प्रमाण मुख्यतः जनुकांवर अवलंबून असते. त्यामुळे एखादी व्यक्ती चांगला आहार घेत असली किंवा नियमित व्यायाम करत असली, तरीही तिचे Lp(a) प्रमाण जास्त असू शकते. : ही चाचणी सामान्य कोलेस्ट्रॉल पॅनेलमध्ये समाविष्ट नसते. त्यामुळे २०२६ च्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार, प्रत्येक प्रौढ व्यक्तीने आयुष्यात किमान एकदा तरी Lp(a) चाचणी करून घेतली पाहिजे. जगभरात ५ पैकी १ व्यक्तीमध्ये Lp(a) चे प्रमाण जास्त आढळते, ज्याची त्यांना कल्पनाही नसते.

कोलेस्ट्रॉलच्या उपचारात एक अत्यंत महत्त्वाचा शोध लागला आहे. जुलै २०२६ मध्ये, एफडीए (FDA) ने ‘लिपफेन्ड्रा’ (Lipfendra – enlicitide) या पहिल्या ओरल (तोंडाने घ्यावयाच्या) PCSK9 इनहिबिटर औषधाला मान्यता दिली आहे.

PCSK9 हे एक प्रोटीन आहे जे यकृताला रक्तातील वाईट कोलेस्ट्रॉल (LDL) कमी करण्यापासून रोखते. हे नवीन औषध ब्लॉक करून यकृताला रक्तातील एलडीएल काढून टाकण्यास मदत करते. हे औषध दिवसभरातून एकदा घ्यावयाचे असून, यामुळे स्टॅटिन (Statins) गोळ्यांसोबत अतिरिक्त एलडीएल कमी करण्यास मदत होईल.

हृदयाचे आरोग्य जपण्यासाठी आणि कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवण्यासाठी गोष्टी पाळणे गरजेचे आहे. हृदयासाठी पोषक आणि संतुलित आहार घेणे, नियमित शारीरिक व्यायाम करणे,  वजन नियंत्रणात ठेवणे,  पुरेशी झोप घेणे आणि तणावमुक्त राहणे,  धूम्रपान आणि तंबाखूचे सेवन पूर्णपणे टाळणे. उच्च कोलेस्ट्रॉलची कोणतीही पूर्वलक्षणे दिसत नसल्यामुळे, वेळेवर रक्त तपासणी करून स्वतःचे आकडे जाणून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.