कबुतर की चिमण्या? ‘त्यांच्या’साठी दाणे टाकून ‘या’ पक्षाला संकटात तर टाकत नाही ना?

डॉ. ऋषभ कोठारी यांची कळकळीची विनंती: कबुतरांना दाणे टाकण्यावर पुनर्विचार करा!

धर्म, भावना की विज्ञान? सार्वजनिक आरोग्याचा गंभीर प्रश्न

११ ऑगस्ट २०२५, मॅक्स मंथन डेली न्यूज:

पुणे: पुण्यातील प्रसिद्ध डॉक्टर आणि जैन धर्मीय असलेले डॉ. ऋषभ कोठारी यांनी कबुतरांना दाणे टाकण्याच्या आपल्या पारंपरिक सवयीवर पुनर्विचार करण्याची विनंती केली आहे. प्राण्यांवर दया आणि अहिंसेवर विश्वास असूनही, एक डॉक्टर आणि जबाबदार नागरिक म्हणून त्यांनी सार्वजनिक आरोग्याशी संबंधित काही महत्त्वाचे मुद्दे मांडले आहेत.

त्यांच्या मते, हा मुद्दा केवळ धार्मिक भावनांशी जोडलेला नसून, सार्वजनिक आरोग्य आणि पर्यावरणाशी संबंधित एक गंभीर प्रश्न आहे.

कबुतरांना दाणे टाकणे बंद का करावे?

डॉ. कोठारी यांनी कबुतरांना दाणे टाकण्याचे काही गंभीर दुष्परिणाम खालीलप्रमाणे सांगितले आहेत:

• मूळचा पक्षी नाही: कबुतर हा मूळचा भारतीय पक्षी नसून, तो मध्य पूर्वेकडून आलेला एक ‘आक्रमक प्रजाती’ (Invasive Species) आहे.
• अतिवाढी: माणसांकडून मोठ्या प्रमाणात अन्न मिळाल्याने त्यांची लोकसंख्या नैसर्गिक संतुलनापेक्षा जास्त वाढते.
• आरोग्याचा धोका: त्यांच्या विष्ठेमुळे फुफ्फुसाचे गंभीर आजार (उदा. Pigeon Lung Disease) होऊ शकतात, ज्यामुळे विशेषतः लहान मुले, वृद्ध आणि दम्याच्या रुग्णांना धोका असतो.
• स्थानिक पक्ष्यांना धोका: कबुतरांची वाढती संख्या स्थानिक पक्ष्यांसाठी, विशेषतः चिमण्यांसाठी धोकादायक ठरत आहे. यामुळे चिमण्यांसारखे पक्षी हद्दपार होत आहेत.
• अस्वच्छता आणि अडथळे: सार्वजनिक ठिकाणी, गल्ल्यांमध्ये होणारी अस्वच्छता आणि वाहतुकीला निर्माण होणारे अडथळे.
• नैसर्गिक साखळीत बिघाड: वाढत्या कबुतरांच्या संख्येमुळे नैसर्गिक अन्नसाखळी आणि पर्यावरणाचा समतोल बिघडत आहे.

भावना की विज्ञान?

डॉ. कोठारी यांनी स्पष्ट केले की, जेव्हा भावना आणि विज्ञान यांच्यात संघर्ष निर्माण होईल, तेव्हा विज्ञानाला प्राधान्य देणे आवश्यक आहे. कबुतरांना दाणे न दिल्यास ते मरतील ही समजूत पूर्णपणे चुकीची आहे. निसर्गाने प्रत्येक प्राण्याला स्वतःचे अन्न शोधण्याची आणि टिकून राहण्याची क्षमता दिली आहे.

• विज्ञानाचे प्राधान्य: आरोग्य आणि सुरक्षिततेचा प्रश्न आल्यावर सरकारने भावनांना नव्हे, तर विज्ञानाला महत्त्व दिले पाहिजे.
• नैसर्गिक संतुलन: कबुतरांना दाणे न टाकल्यास त्यांची संख्या नैसर्गिकरित्या नियंत्रणात येईल आणि ते स्वतःच आपले अन्न शोधतील, ज्यामुळे नैसर्गिक साखळी सुरक्षित राहील.

डॉक्टरांची कळकळीची विनंती

डॉ. कोठारी यांनी नागरिकांना आवाहन केले आहे की, श्रद्धा आणि भावना जपतानाच, दाणे टाकणे फक्त परवानगी असलेल्या ठिकाणी आणि मर्यादित प्रमाणातच करावे. रुग्णालय, सार्वजनिक जागा आणि गल्ल्यांमध्ये दाणे टाकणे पूर्णपणे टाळावे. चिमण्यांना परत आणायचे असेल तर कबुतरांची अतिवाढ थांबवणे गरजेचे आहे.

हाच खरा धर्म आहे, जिथे श्रद्धा, विज्ञान आणि सहअस्तित्व एकत्र येतात, असे सांगत त्यांनी आपला विचार संपवला.

© 2025 मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.