जागतिक फिजिओथेरपी दिनानिमित्त: निरोगी वृद्धत्वासाठी फिजिओथेरपिस्टची जिवनदायी साथ

ज्येष्ठांसाठी फिजिओथेरपीचे महत्त्व; वेदना कमी करण्यापासून स्वावलंबन वाढवण्यापर्यंत फिजिओथेरपिस्ट आहे खरा आरोग्य मार्गदर्शक

०८ सप्टेंबर २०२५, मॅक्स मंथन डेली न्यूज:

मानवी जीवनात वृद्धत्व हा टप्पा अपरिहार्य आहे. पण वृद्धत्व म्हणजे आजार, हालचालींची अडचण किंवा परावलंबन असे नाही. योग्य जीवनशैली, संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि योग्य आरोग्यसेवा यामुळे वृद्धावस्था निरोगी, आनंदी आणि सक्रिय बनवता येते. डॉ. वैशाली डहाके, एक अनुभवी फिजिओथेरपिस्ट, सांगतात की यासाठी फिजिओथेरपिस्ट हा एक महत्त्वाचा आधारस्तंभ आहे.

निरोगी वृद्धत्व म्हणजे शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय राहणे, मानसिकदृष्ट्या सकारात्मक राहणे, सामाजिक संबंध टिकवणे आणि दैनंदिन कामे स्वतंत्रपणे करू शकणे. वय वाढल्यावर हाडांची घनता कमी होते, स्नायू कमकुवत होतात, सांध्यांची लवचिकता कमी होते, दृष्टी व श्रवणशक्ती कमी होतात. या बदलांना योग्य व्यवस्थापनाची जोड दिल्यास वृद्धत्व सुखकर बनते.

निरोगी आयुष्यात फिजिओथेरपिस्टची भूमिका

वृद्ध व्यक्तींच्या आरोग्यात फिजिओथेरपिस्ट हा मार्गदर्शक, प्रशिक्षक आणि उपचारकर्ता या तीनही भूमिकेत कार्य करतो.

• स्नायू बळकटीकरण: वृद्धापकाळात स्नायूंमध्ये सार्कोपेनिया म्हणजे स्नायूंचा ऱ्हास होतो. यामुळे चालताना अडखळणे, जिने चढताना थकवा, वस्तू उचलताना कमजोरी जाणवते. फिजिओथेरपिस्ट हलक्या डंबेल्स, रेसिस्टन्स बँड्स किंवा शरीराच्या स्वतःच्या वजनाचा वापर करून सुरक्षित व्यायाम शिकवतो. यामुळे स्नायू पुन्हा कार्यक्षम होतात, हालचालीत स्थैर्य येते.
• संतुलन व समन्वय सुधारणा: वृद्ध व्यक्तींमध्ये पडण्याचा धोका जास्त असतो. तोल ढळल्यास गंभीर फ्रॅक्चर होऊ शकते. फिजिओथेरपिस्ट बॅलन्स बोर्ड, बॉल व्यायाम, एक पायावर उभे राहणे अशा पद्धतींनी समन्वय वाढवतात. योगासने देखील या प्रशिक्षणाचा भाग असतात.
• सांध्यांची लवचिकता व हालचाल: संधिवात, गुडघेदुखी किंवा पाठदुखीमुळे सांध्यांची हालचाल मर्यादित होते. फिजिओथेरपिस्ट स्ट्रेचिंग एक्सरसाइजेस, जॉइंट मोबिलायझेशन आणि सौम्य हालचालींनी स्नायूंची ताठरता कमी करतात. त्यामुळे दैनंदिन कामे जसे बसणे, उभे राहणे, चालणे सोपे होते.
• वेदना व्यवस्थापन: वृद्धापकाळातील मोठी समस्या म्हणजे सततची वेदना. अल्ट्रासाऊंड थेरपी, टेन्स, हॉट व कोल्ड थेरपी, आयएफटी यांसारख्या आधुनिक पद्धतींनी वेदना कमी केल्या जातात. व्यायामासोबत उपचार दिल्यास औषधांवरील अवलंबित्व कमी होते.
• श्वसन व हृदय आरोग्य: फुफ्फुसांची क्षमता आणि हृदयाची कार्यक्षमता टिकवण्यासाठी फिजिओथेरपिस्ट ब्रीदिंग एक्सरसाइजेस, वॉकिंग प्रोग्राम्स, हलका एरोबिक व्यायाम शिकवतात. यामुळे थकवा कमी होतो व रक्ताभिसरण सुधारते.
• साधनांचा योग्य वापर: काठी, वॉकर किंवा स्टिक वापरताना योग्य उंची व तंत्र आवश्यक असते. चुकीच्या पद्धतीने वापरल्यास अधिक इजा होऊ शकते. फिजिओथेरपिस्ट त्यांचा योग्यरीत्या वापर शिकवतात.
• पडणे टाळण्याचे विशेष प्रशिक्षण: घरातील वातावरण सुरक्षित करण्याचे मार्गदर्शन, बॅलन्स एक्सरसाइज, पाय मजबूत करण्यासाठी खास कार्यक्रम आखले जातात. यामुळे आत्मविश्वास वाढतो आणि वृद्ध व्यक्ती स्वतंत्र राहतात.

फिजिओथेरपी व कुटुंबाची मदत

घरातील घसरणारे गालिचे व सैल वायर काढणे, जिन्याला रेलिंग बसवणे, अंधाऱ्या जागी योग्य प्रकाश ठेवणे, पादत्राणे मजबूत व घसरणार नाहीत अशी निवडणे आणि फिजिओथेरपिस्टच्या मार्गदर्शनाखाली नियमित संतुलित व्यायाम करणे हे कुटुंबासाठी महत्त्वाचे आहे.

मानसिक व सामाजिक फायदे

फिजिओथेरपी केवळ शारीरिक नव्हे तर मानसिक दृष्ट्याही फायदेशीर ठरते. नियमित व्यायामामुळे आत्मविश्वास वाढतो, परावलंबित्व कमी होते, एकाकीपणातून बाहेर पडण्यास मदत होते. गटामध्ये व्यायाम किंवा योग सत्र घेतल्यास सामाजिक बंध वाढतात.

वृद्धत्व हे थांबवता येत नाही, पण निरोगी वृद्धत्व साध्य करता येते. त्यासाठी फिजिओथेरपिस्ट हा महत्त्वाचा सहकारी ठरतो. वेदना कमी करणे, हालचाली सुधारून स्वावलंबन वाढवणे, पडण्याचा धोका कमी करणे व आत्मविश्वास निर्माण करणे या सर्व गोष्टींमध्ये फिजिओथेरपी अपरिहार्य आहे. वृद्धापकाळाला आजारांची ओझी न मानता, सक्रिय व आनंदी जीवनाचा काळ बनवणे हे आपल्या हातात आहे, आणि त्यासाठी फिजिओथेरपिस्ट हा खरा आरोग्य मार्गदर्शक आहे.

© 2025 मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.