अपघातग्रस्तांचे देवदूत व्हा, जीव वाचवा अन् मिळवा ५ हजारांचे बक्षीस! जाणून घ्या काय आहे ‘गुड समारिटन’ कायदा

पिंपरी, प्रतिनिधी आकाश कांबळे, २४ जानेवारी २०२६ | मॅक्स मंथन डेली न्यूज:

पिंपरी : भारतातील रस्त्यांवर दर दोन मिनिटाला एका व्यक्तीचा अपघाती मृत्यू होतो. महाराष्ट्रात ही आकडेवारी वर्षाला १३ हजारांहून अधिक आहे. अनेकदा अपघातानंतरचा पहिला तास म्हणजेच ‘गोल्डन अवर’मध्ये मदत न मिळाल्याने ५० टक्के लोकांचा मृत्यू होतो. पोलीस चौकशी किंवा रुग्णालयाचा खर्च या भीतीने लोक मदतीसाठी पुढे येत नाहीत. मात्र, आता भीती सोडा आणि मदतीसाठी पुढे या; कारण ‘गुड समारिटन’ कायदा तुम्हाला पूर्ण कायदेशीर संरक्षण देतो, इतकेच नाही तर केंद्र सरकारकडून तुम्हाला ५ हजार रुपयांचे बक्षीस आणि सन्मानपत्रही मिळू शकते.

२१ जानेवारी २०१६ रोजी केंद्र सरकारच्या रस्ते वाहतूक मंत्रालयाने सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशानुसार हा कायदा लागू केला. अपघातग्रस्तांना मदत करणाऱ्या व्यक्तींना (गुड समारिटन) कोणताही कायदेशीर किंवा आर्थिक त्रास होऊ नये, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.

कायद्यातील महत्त्वाचे संरक्षण:

• ओळख सांगण्याची सक्ती नाही: मदत करणाऱ्या व्यक्तीला त्याचे नाव, पत्ता किंवा मोबाईल क्रमांक सांगण्याची सक्ती पोलीस किंवा रुग्णालय करू शकत नाही.

• साक्षीदार होण्याचे स्वातंत्र्य: तुम्हाला साक्षीदार बनायचे असेल तरच तुम्ही तसा निर्णय घेऊ शकता. तपासासाठी तुम्हाला पोलीस स्टेशनला बोलावले जाणार नाही, उलट तुमच्या सोयीनुसार व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे साक्ष नोंदवता येईल.

• वैद्यकीय खर्चाची जबाबदारी नाही: रुग्णाला रुग्णालयात दाखल केल्यानंतर त्याच्या उपचाराचा खर्च करण्याची जबाबदारी मदत करणाऱ्यावर नसते.

• सन्मानजनक वागणूक: मदत करणाऱ्या व्यक्तीला कोणत्याही भेदभावाशिवाय आदराची वागणूक देणे प्रशासनावर बंधनकारक आहे.

रस्ते अपघातग्रस्तांना मदत करण्यास प्रोत्साहित करण्यासाठी केंद्र सरकारची विशेष योजना सुरू आहे:

१. माहिती द्या: अपघातानंतर मदत केल्यावर पोलीस किंवा वाहतूक विभागाला कळवा.

२. पुरावे सादर करा: रुग्णालयातील डॉक्टरांचा दाखला किंवा कागदपत्रे जोडा.

३. अर्ज भरा: संबंधित पोलीस विभागात विहित नमुन्यातील अर्ज सादर करा.

४. बक्षीस वितरण: अर्जाची पडताळणी झाल्यानंतर पोलीस अधिकाऱ्यांकडून ५ हजार रुपये आणि प्रशस्तीपत्र दिले जाईल.

काय करावे:

• सर्वात आधी स्वतःची सुरक्षा तपासा आणि अपघातस्थळाचे मूल्यमापन करा.

• तात्काळ रुग्णवाहिका (१०८) किंवा पोलिसांना फोन करा.

• तुम्ही प्रशिक्षित असाल तरच प्राथमिक उपचार द्या आणि पीडिताला धीर द्या.

काय करू नये:

• अपघात पाहून घाबरून पळू नका.

• वैद्यकीय ज्ञान नसल्यास पीडिताला अनावश्यक हलवू नका, यामुळे जखम गंभीर होऊ शकते.

• आपत्कालीन सेवा (Ambulance) आल्यावर त्यांच्या कामात ढवळाढवळ करू नका.

“गुड समारिटन कायदा आपल्याला कोणाचा तरी जीव वाचवण्याचे स्वातंत्र्य देतो. तुमची एक छोटीशी कृती एखाद्या कुटुंबाचा आधार वाचवू शकते. मदतीसाठी पुढे या आणि समाजासाठी आदर्श बना.”

— सारंग शरद विधळे (उपाध्यक्ष, रस्ते सुरक्षा एनजीओ)

© २०२६ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.