घरेलू कामगारांच्या हक्कांवर सरकारचा जाणीवपूर्वक घाला; देशव्यापी स्वतंत्र कायदा आणि पेन्शनसाठी आकुर्डीत पेटली आंदोलनाची ठिणगी!

पिंपरी चिंचवड प्रतिनिधी लक्ष्मण प्रधान , ९ जून २०२६ मॅक्स मंथन डेली न्यूज:

पिंपरी (आकुर्डी): “महाराष्ट्र राज्यातील लाखो घरेलू कामगारांचे (घरकामगार महिला व पुरुष) अत्यंत संवेदनशील आणि मूलभूत प्रश्न प्रलंबित आहेत. मात्र, या कष्टकऱ्यांचे प्रश्न सोडवण्याकडे राज्यातील आणि केंद्र सरकारचे जाणीवपूर्वक अक्षम्य दुर्लक्ष होत आहे. केवळ एवढेच नव्हे, तर घरेलू कामगारांसाठी असणारे कल्याणकारी कायदे आणि मंडळे पूर्णपणे निष्प्रभ करण्याचे छुपे कारस्थान सध्या सत्ताधाऱ्यांकडून सुरू आहे. या दडपशाही आणि अन्यायाविरोधात आता घरकामगारांनी आपल्या अस्तित्वाची आणि हक्काची लढाई लढण्याची वेळ आली आहे,” असा वज्रनिर्धार आकुर्डी येथे आयोजित ‘घरेलू कामगार कार्यकर्ता परिषदेत’ व्यक्त करण्यात आला.

‘महाराष्ट्र राज्य घरेलू कामगार समन्वय समिती’ आणि ‘कष्टकरी संघर्ष महासंघ, महाराष्ट्र’ यांच्या संयुक्त विद्यमाने आकुर्डी येथे या भव्य राज्यव्यापी परिषदेचे यशस्वी आयोजन करण्यात आले होते. या परिषदेत घरेलू कामगारांना सामाजिक सुरक्षा आणि कायदेशीर हक्क मिळवून देणाऱ्या ६ अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरावांना टाळ्यांच्या कडकडाटात मंजुरी देण्यात आली.

या राज्यव्यापी परिषदेला संपूर्ण महाराष्ट्रातून कष्टकरी प्रतिनिधींनी अभूतपूर्व गर्दी केली होती. या ऐतिहासिक सोहळ्यात विविध २० जिल्ह्यांमधील २२ शहरांचे प्रतिनिधित्व करणारे प्रमुख पदाधिकारी आणि नेते उपस्थित होते.

या परिषदेमध्ये प्रामुख्याने नवी मुंबई येथील राजू वंजारे, विख्यात कामगार नेते काशिनाथ नखाते, ठाणे येथील ज्ञानेश पाटील, मुंबई येथील कॉ. उदय भट, लातूर येथील द्रौपदी गवळी, सातारा येथील कल्पना मोहिते, आशिष शिगवण, सांगली येथील विद्या स्वामी, पुणे येथील अनिताताई गोरे, सांगली येथील विद्या स्वामी, नागपूर येथील रोशनी गंबीर, उपनगर येथील वंदनाताई चिंचोलकर, नवी मुंबई येथील शांता खोत, डोंबिवली येथील धनश्री गोयल, धुळे येथील शहाजी शिंदे, अकोला येथील जीवन दुमाले, अहिल्यानगर येथील संदीप कोकाटे, कल्याण येथील लक्ष्मी नाईक, पनवेल येथील विजय खरात, तसेच संतोष थोरात, मिरा सकपाळे, लक्ष्मी नाईक, कौसल्या इजगज, किरण ठाकरे, संदीप थोरात आणि स्वप्नील रोकडे यांच्यासह अनेक मान्यवर सक्रियपणे सहभागी झाले होते.

१) देशव्यापी स्वतंत्र कायद्याची निर्मिती: आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेने (ILO) घेतलेल्या अधिकृत ठरावानुसार आणि सन २०२५ मध्ये देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या महत्त्वपूर्ण निर्णयानुसार घरेलू कामगारांना सर्वंकष कामगार अधिकार देणे बंधनकारक आहे. त्या धर्तीवर केंद्र सरकारने तात्काळ देशव्यापी सक्षम आणि स्वतंत्र कायदा मंजूर करावा. २) सामाजिक सुरक्षा संहितेत स्वतंत्र नोंदणी: नवीन सामाजिक सुरक्षा संहितेमध्ये (Social Security Code) घरेलू कामगारांची ‘घरकामगार’ म्हणून स्वतंत्र व स्पष्ट नोंदणी करण्यात यावी, तसेच त्यांना ‘राज्य कर्मचारी विमा योजना’ (ESIS) तातडीने लागू करावी. ३) पेन्शन व सामाजिक सुरक्षेची हमी: वृद्ध व कष्टकरी घरकामगारांना त्यांच्या उतारवयात हक्काची पेन्शन आणि इतर सामाजिक सुरक्षा योजनांचे थेट लाभ प्राप्त होतील, अशा पद्धतीचे महत्त्वपूर्ण बदल कायद्यात करण्यात यावेत. ४) किमान वेतनाची कायदेशीर हमी: नवीन वेतन संहिता कायद्यामध्ये (Code on Wages) घरेलू कामगारांचा स्पष्ट आणि स्वतंत्रपणे उल्लेख करण्यात यावा, तसेच त्यांना सन्मानजनक व निश्चित अशा किमान वेतनाची कायदेशीर हमी द्यावी. ५) घरगुती हिंसाचार व फसवणूक प्रतिबंधक समित्या: घरकामगार महिलांच्या विविध अडचणी सोडवण्यासाठी, कामाच्या ठिकाणी होणारा घरगुती छळ, लैंगिक शोषण, तसेच वेतन व इतर हक्कांबाबत होणारी फसवणूक रोखण्यासाठी विशेष तक्रार निवारण समित्या स्थापन करण्यात याव्यात. ६) सध्याच्या कल्याणकारी मंडळाचे लाभ सुरू ठेवावेत: जोपर्यंत घरेलू कामगारांसाठी नवीन कायदेशीर व सक्षम रचना निर्माण होत नाही, तोपर्यंत सध्याच्या घरेलू कामगार कल्याण मंडळाची अंमलबजावणी आणि थेट आर्थिक लाभ देण्याची प्रक्रिया कोणत्याही अडथळ्याविना अखंडपणे सुरू ठेवावी.

या परिषदेची सुरुवात अत्यंत आदर्श आणि पर्यावरणपूरक पद्धतीने करण्यात आली. उपस्थित घरेलू महिला कामगारांच्या हस्ते जिवंत रोपट्याला पाणी घालून आणि चळवळीचे स्फूर्तीदायक गीत गाऊन परिषदेचे उद्घाटन करण्यात आले. यानंतर विविध जिल्ह्यांतून आलेल्या प्रतिनिधींनी आपापल्या भागातील नागरी प्रश्न आणि नवीन कायद्याच्या अंमलबजावणीबाबत आक्रमकपणे आपली मते मांडली.

या संपूर्ण राज्यव्यापी परिषदेचे सविस्तर प्रास्ताविक ज्येष्ठ कामगार नेते काशिनाथ नखाते यांनी मांडले. कार्यक्रमाचे अत्यंत अभ्यासपूर्ण सूत्रसंचालन अश्विनी मालुसरे यांनी केले, तर शेवटी उपस्थित सर्व प्रतिनिधींचे मनःपूर्वक आभार माधुरी जलमूलवार यांनी मानले. उपस्थितांनी उभे राहून सामूहिक राष्ट्रगीत म्हटल्यानंतर या ऐतिहासिक परिषदेची सांगता झाली.

© २०२६ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.