‘लम्पी स्कीन’चा धोका: जनावरांना वाचवण्यासाठी पशुपालकांनी ‘ही’ काळजी घ्याच!
ताप, गाठी, दुधाची घट… ‘लम्पी’ची लक्षणे ओळखा; डास, माश्यांपासून करा संरक्षण, वेळेवर उपचार केल्यास रोग बरा होतो!
पिंपरी, दि. २७ जून २०२५ (मॅक्स मंथन डेली न्यूज): महाराष्ट्रातील पशुधनासाठी एक मोठी धोक्याची घंटा वाजली आहे! ‘लम्पी स्कीन डिसीज’ (Lumpy Skin Disease – LSD) हा विषाणूजन्य चर्मरोग असून, तो अत्यंत जलद गतीने पसरणारा साथीचा आजार आहे. हा संसर्गजन्य रोग असून, तो प्रामुख्याने मोठ्या प्राण्यांमध्ये आढळून येतो. या रोगाचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी आणि पशुधनाचे संरक्षण करण्यासाठी पशुपालकांनी तातडीने योग्य काळजी घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
‘लम्पी’ म्हणजे काय आणि त्याची लक्षणे काय?
लम्पी स्कीन डिसीज हा ‘कॅप्रीपॉक्स’ नावाच्या विषाणूमुळे होतो. याची लक्षणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- अंगावर गाठी: जनावरांच्या अंगावर १० ते २० मि.मी. व्यासाच्या गाठी येतात.
- ताप: सुरुवातीला जनावरांना भरपूर ताप येतो.
- स्त्राव: डोळ्यातून आणि नाकातून चिकट स्त्राव येतो.
- अन्न-पाणी कमी: जनावरे चारा आणि पाणी खाणे कमी करतात किंवा पूर्णपणे बंद करतात.
- दूध उत्पादन घट: दूध उत्पादनात लक्षणीय घट होते.
- सूज आणि लंगडणे: काही जनावरांच्या पायावर सूज येते आणि ती लंगडू लागतात.
लम्पी आजाराचा प्रसार कसा होतो?
या रोगाचा प्रसार अनेक मार्गांनी होतो, त्यामुळे योग्य प्रतिबंधात्मक उपाय करणे आवश्यक आहे:
- कीटक: डास, चावणाऱ्या माश्या, गोचिड आणि चिलटे यांच्यामार्फत हा रोग वेगाने पसरतो.
- स्पर्श: बाधित जनावरांच्या थेट स्पर्शातूनही निरोगी जनावरांना संसर्ग होऊ शकतो.
- दूषित चारा-पाणी: दूषित चारा किंवा पाण्यामुळेही रोग पसरण्याची शक्यता असते.
पशुपालकांनी घ्यावयाची काळजी आणि प्रतिबंधात्मक उपाय:
आपल्या पशुधनाला या रोगापासून वाचवण्यासाठी पशुपालकांनी अत्यंत सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे:
- तात्काळ उपचार: चारा कमी खाणाऱ्या जनावरांचा तात्काळ ताप मोजावा आणि त्वरित नजीकच्या पशुवैद्यकीय दवाखान्याशी संपर्क साधून उपचार करून घ्यावा.
- विलगीकरण: बाधित जनावरांना निरोगी जनावरांमधून तात्काळ वेगळे ठेवावे.
- नवीन जनावरांना प्रतिबंध: कोणत्याही संभाव्य रोगी जनावराला निरोगी जनावरांच्या कळपात प्रवेश देऊ नये.
- कुरणांमध्ये मनाई: रोग प्रादुर्भाव झालेल्या गावातील बाधित जनावरांना चराऊ कुरणांमध्ये एकत्रित सोडण्यास मनाई करावी.
- कीटक नियंत्रण: डास, माश्या, गोचिड आणि तत्सम कीटकांचा पशुवैद्यकाच्या सल्ल्याने औषधांचा वापर करून बंदोबस्त करावा. तसेच, निरोगी जनावरांच्या अंगावर कीटक येऊ नयेत म्हणून औषध लावावे आणि गोठ्यामध्ये यासाठीच्या औषधांची फवारणी करावी.
- स्थलांतरावर प्रतिबंध: रोग प्रादुर्भाव क्षेत्रातील जनावरांना रोग प्रादुर्भाव नसलेल्या ठिकाणी तसेच जनावरांच्या स्थानिक बाजारांमध्ये नेण्यास प्रतिबंध करावा.
- जखमांची काळजी: त्वचेवरील गाठीचे जखमेत रूपांतर झाल्यास, जखमेत जंतू पडू नयेत यासाठी त्यावर औषधी मलम लावावे.
- लसीकरण: पशुवैद्यकाच्या मार्गदर्शनानुसार वेळेवर लसीकरण करून घ्यावे.
वेळेवर उपचार केल्यास हा रोग निश्चित बरा होतो, त्यामुळे कोणत्याही लक्षणांकडे दुर्लक्ष न करता तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
© २०२५ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.
