अण्णाभाऊ साठे यांच्या विचारमूल्यांचा ठेवा नव्या पिढीपर्यंत पोहचवण्याची गरज

पिंपरी चिंचवड महापालिकेच्या ‘विचार प्रबोधन पर्वा’त विचारवंत प्रा. नितीन बानगुडे पाटील यांचे आवाहन

पिंपरी, दि. ३ ऑगस्ट २०२५: अवघ्या ४९ वर्षांच्या अल्पशा आयुष्यात असामान्य साहित्यिक वाटचाल करून समाजाच्या तळागाळातील लोकांचा आवाज बनलेले साहित्यरत्न लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे हे आजही त्यांच्या विचारांनी आणि कार्याने जिवंत आहेत. समाज परिवर्तन आणि सशक्त भारताच्या निर्मितीसाठी अण्णाभाऊ साठे यांच्या लेखनाचा आणि विचारमूल्यांचा ठेवा नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याची गरज असल्याचे परखड मत सुप्रसिद्ध व्याख्याते प्रा. नितीन बानगुडे पाटील यांनी व्यक्त केले.

पिंपरी चिंचवड महापालिकेच्या वतीने दरवर्षीप्रमाणे साहित्यरत्न लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांच्या जयंतीनिमित्त पाच दिवसीय **’विचार प्रबोधन पर्वा’**चे भव्य आयोजन करण्यात आले आहे. निगडी येथील लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे स्मारक परिसरात आयोजित या प्रबोधन पर्वाच्या दुसऱ्या दिवशी सायंकाळी “लोकशाहीर साहित्यरत्न अण्णाभाऊ साठे-एक थोर साहित्यिक” या विषयावर त्यांचे व्याख्यान आयोजित करण्यात आले होते, त्यावेळी ते बोलत होते.

या कार्यक्रमाला जनता संपर्क अधिकारी प्रफुल्ल पुराणिक, माजी नगरसदस्य भगवान शिंदे, मारुती भापकर, जयंती उत्सव समितीचे अध्यक्ष बाबासाहेब रसाळ, सामाजिक कार्यकर्ते भाऊसाहेब आडागळे, संदीपान झोंबाडे, नाना कसबे, संजय ससाणे, अरुण जोगदंड, सतीश भवाळ, नितीन घोलप, युवराज दाखले, दत्तू चव्हाण, आशाताई शहाणे, केसरताई लाडगे, चंद्रकांत लोंढे, डी.पी. खंडाळे, आण्णा कसबे, शिवाजी साळवे, विशाल कसबे, गणेश अवघडे, शंकर खवळे, शांताराम खुडे, महादेव आडागळे यांच्यासह नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

विविध विषयांवरील समर्थ लेखणी

प्रा. बानगुडे पाटील यांनी आपल्या व्याख्यानात अण्णाभाऊंच्या अफाट साहित्यकृतीचा गौरव केला. ते म्हणाले, अण्णाभाऊ साठेंनी न्याय, हक्क, अधिकार, सामाजिक प्रबोधन, अंधश्रद्धा, रुढीपरंपरा, लोककला अशा विविध विषयांवर प्रभावी लेखन केले. ते केवळ लेखक नव्हते, तर झुंजार विचारवंत होते. जगभरातील चळवळी, आंदोलने आणि श्रमिकांच्या लढ्यांशी सुसंगत असे विचार त्यांनी आपल्या साहित्यातून मांडले. शोषित, वंचित, कामगार, कष्टकरी वर्गाचे प्रश्न केंद्रस्थानी ठेवून त्यांनी आपली लेखणी चालवली. सामान्य माणसाच्या वेदना, स्वप्नं, आणि संघर्ष यांना शब्द देणारा हा लेखक स्वातंत्र्य चळवळीतही सहभागी झाला होता, ज्यामुळे त्यांचा ‘कृतिशील लढवय्या’ असा खणखणीत लौकिक होता.

तमाशातून लोकनाट्य आणि प्रबोधन

अण्णाभाऊंनी तमाशा या पारंपरिक लोककलेचे लोकनाट्यात रूपांतर करून ते प्रबोधनाचे प्रभावी माध्यम बनवले. लोककलांमध्ये परिवर्तन घडवून आणत त्यांनी सामाजिक जागृतीचे महत्त्वाचे कार्य केले. “अण्णाभाऊ साठेंनी कलांचे केवळ जतन केले नाही, तर त्यांना परिवर्तनशीलतेचे अस्त्र बनवले,” असे प्रा. बानगुडे पाटील यांनी नमूद केले.

संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीतील सिंहाचा वाटा

संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीला लोकचळवळीचे स्वरूप देण्यात अण्णाभाऊ साठे यांचे मोठे योगदान होते. त्यांनी लोकनाट्य, पथनाट्य, जलसा आणि पोवाडे यांसारख्या लोककलेच्या माध्यमांतून तळागाळातील जनतेपर्यंत चळवळीचे विचार पोहोचवले. त्यांची भाषणे, लेखन आणि शाहिरी महाराष्ट्राच्या प्रांतिक अस्मितेला ऊर्जा देणारी ठरली. “अण्णाभाऊंचे साहित्य हे संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्याचे सांस्कृतिक शस्त्र होते,” असेही बानगुडे पाटील म्हणाले.

रशियापर्यंत पोहोचलेला मराठीचा अभिमान

प्रा. बानगुडे पाटील यांनी अण्णाभाऊंचा गौरव करताना सांगितले की, ते रशियात मराठी भाषेचा अभिमानाने पुरस्कार करणारे पहिले साहित्यिक होते. तिथे त्यांनी गर्वाने म्हटले, “ही भारतभूमी माझी आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या भूमीतून मी आलो आहे.” त्यांचा देशप्रेमाचा आणि मराठीचा आवाज केवळ भारतातच नाही, तर आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावरही घुमला.

प्रबोधन पर्वातील इतर कार्यक्रम

दुसऱ्या दिवसाची सुरुवात सनई वादनाने झाली, त्यानंतर पल्लवी घोडे आणि मोहम्मद रफी शेख यांनी प्रबोधनपर गीते सादर केली. दुपारच्या सत्रात विशाल मराठे यांनी “लहुजी वस्ताद साळवे – एक थोर क्रांतिगुरू” या विषयावर व्याख्यान देत स्वातंत्र्यपूर्व चळवळीतील त्यांच्या महत्त्वपूर्ण योगदानावर प्रकाश टाकला.

त्यानंतर “साहित्यसम्राटास गीतातून अभिवादन” या कार्यक्रमात गायक धीरज वानखेडे यांनी लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांच्या जीवनावर आधारित गीते सादर केली, तर भाऊ बापू मांग कलापथक नारायणगावकर यांच्या १५ कलाकारांनी गीतगायन आणि नृत्याद्वारे अण्णाभाऊंना अभिवादन केले.

या प्रबोधन पर्वात “संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीतील अण्णा भाऊ साठे यांचे योगदान” या विषयावर परिसंवाद आयोजित करण्यात आला होता, ज्यात प्रा. प्रदीप कदम, प्रा. बालाजी कांबळे, संदीपान झोंबाडे आणि दिशा खिलारे यांनी सहभाग घेतला.

अण्णाभाऊ साठे यांनी केवळ साहित्य निर्माण केले नाही, तर पिढ्यानपिढ्या मार्गदर्शक ठरणारा विचारांचा ठेवा दिला. आजही त्यांच्या लेखनातून माणसाला माणूस म्हणून उभं राहण्यासाठी लढण्याचे बळ मिळते. त्यांची शिकवण, त्यांचा लढा आणि त्यांचे संस्कार नव्या पिढीला दिले तर सशक्त भारताच्या निर्मितीचा पाया अधिक भक्कम होईल, असा विश्वास या कार्यक्रमात व्यक्त करण्यात आला.

© 2025 मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.