जनगणना २०२७ चे बिगुल वाजले! १ एप्रिलपासून देशव्यापी मोहिमेला सुरुवात; ‘या’ ३३ प्रश्नांची उत्तरं द्यावी लागणार

नवी दिल्ली, २४ जानेवारी २०२६ | मॅक्स मंथन डेली न्यूज

नवी दिल्ली : देशातील बहुप्रतीक्षित ‘जनगणना २०२७’ च्या पहिल्या टप्प्याची केंद्र सरकारने अधिकृत घोषणा केली आहे. गृह मंत्रालयांतर्गत असलेल्या भारताच्या महारजिस्ट्रार कार्यालयाने २२ जानेवारी २०२६ रोजी याबाबतची अधिसूचना (Gazette Notification) प्रसिद्ध केली आहे. या मोहिमेचा पहिला टप्पा १ एप्रिल २०२६ ते ३० सप्टेंबर २०२६ या दरम्यान पार पडणार असून, यामध्ये मुख्यत्वे ‘मकानसूचीकरण’ (House-listing) आणि ‘गृहगणना’ (Housing Census) केली जाणार आहे.

या गृहगणनेसाठी केंद्र सरकारने ३३ प्रश्नांची सूची अधिसूचित केली आहे. नियुक्त केलेले प्रगणक (Enumerators) घराघरात जाऊन खालील प्रमुख मुद्द्यांवर माहिती गोळा करतील:

• घराचे स्वरूप: घराचा नंबर, घराच्या भिंती, छप्पर आणि जमिनीसाठी वापरलेले साहित्य, घराचा सध्याचा वापर आणि स्थिती.

• कुटुंबाची माहिती: कुटुंबाचा क्रमांक, प्रमुखाचे नाव, लिंग आणि प्रमुखाची जात (SC/ST/इतर).

• मूलभूत सुविधा: पिण्याचे पाणी, प्रकाशाचा स्त्रोत (वीज इ.), शौचालयाची उपलब्धता आणि प्रकार, सांडपाण्याची निचरा व्यवस्था आणि स्वयंपाकाचे इंधन.

• मालमत्ता आणि साधने: रेडिओ, टेलिव्हिजन, इंटरनेट सुविधा, लॅपटॉप/कॉम्प्युटर, टेलिफोन/स्मार्टफोन, सायकल, स्कूटर, कार/जीप यांसारख्या साधनांची उपलब्धता.

• मोबाईल क्रमांक: जनगणनेशी संबंधित पुढील संवादासाठी कुटुंबाचा मोबाईल क्रमांकही नोंदवला जाणार आहे.

यावेळच्या जनगणनेचे वैशिष्ट्य म्हणजे प्रशासकीय प्रगणक प्रत्यक्ष घरी येण्यापूर्वी १५ दिवस नागरिकांना स्वतःहून माहिती भरण्याची (Self-Enumeration) संधी उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. प्रत्येक राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशाला १ एप्रिल ते ३० सप्टेंबर या सहा महिन्यांच्या खिडकीतून आपल्या सोयीनुसार कोणताही एक ३० दिवसांचा कालावधी निवडून ही प्रक्रिया पूर्ण करावी लागणार आहे.

सप्टेंबर २०२६ पर्यंत गृहगणनेचा हा पहिला टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर, फेब्रुवारी २०२७ मध्ये प्रत्यक्ष लोकसंख्या गणनेचा (Population Enumeration) दुसरा टप्पा राबवला जाणार आहे. १० वर्षांनंतर होणारी ही जनगणना देशाच्या नियोजित विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.

© २०२६ मॅक्स मंथन डेली न्यूज. सर्व हक्क राखीव.